(НЕ)БЕЗБЕДНО ДЕТСТВО: 604 деца биле жртви на сексуална злоупотреба, најмалите се под 3 годишна возраст!
Додека викендов парковите се полни со детска смеа, во македонските институционални лавиринти „заглавени“ се судбините на над 600 деца чие детство е брутално прекинато. Најновата анализа на Народниот правобранител, која ги опфаќа последните пет години (2020–2025), не е само статистика – таа е јавен пораз на системот за заштита.
Статистиката е немилосрдна. Во овој период, 604 деца биле жртви на сексуална злоупотреба. Но, она што го смрзнува здивот е возраста на жртвите. Покрај доминантната група од 11 до 15 години, регистрирани се случаи каде жртвите се деца под тригодишна возраст.
„Ова не се само бројки, ова се уништени животи на суштества кои допрва требало да го запознаат светот,“ велат од канцеларијата на Правобранителот. Од вкупниот број, дури 543 се девојчиња, што јасно укажува на родовата димензија на ова насилство.
Наместо „безбедно засолниште“, македонските институции често стануваат место на секундарна виктимизација. Иако законот е јасен – детето треба да биде сослушано само еднаш, во пријатна средина и од обучен професионалец – реалноста на терен е сурова:
Решението постои и се вика „Барнахус“ (Детска куќа). Тоа е европски стандард каде на едно место, во една куќа, се наоѓаат лекари, психолози, полицајци и обвинители. Детето влегува еднаш, ја кажува својата приказна во една просторија која е пријатна, а сите професионалци го следат сослушувањето зад стакло или преку видео-врска.
Кај нас, овој модел сè уште е на ниво на дебати и стратегии, додека децата продолжуваат да шетаат од институција до институција.
Заменик-народниот правобранител, Васка Бајрамовска-Мустафа, викендов ја потсети јавноста и на уште еден горлив проблем: благата казнената политика. „Изрекувањето на максимални казни е единствениот начин да се спречи повратништвото,“ децидна е таа. Исто така, алармира за нередовното ажурирање на Регистарот на педофили, што ги остава училиштата и семејствата без клучни информации за безбедноста на нивната околина.
Досега се поднесени само две барања за паричен надоместок за претрпена штета, и ниту едно не резултирало со реална поддршка. Државата, која потфрлила да го заштити детето од напаѓачот, сега потфрла и да му обезбеди средства за долгoтрајна психолошка рехабилитација.
Безбедноста на децата не смее да биде декларативна, туку реална. Додека системот реагира фрагментирано, секој нов ден носи ризик за нова жртва. Правото на заштита е право на живот – а тоа право, во Македонија, во моментов е на „стаклени нозе“.
