СТРАНСКИТЕ ИНВЕСТИЦИИ ВО ИСТОЧНА И ЈУГОИСТОЧНА ЕВРОПА СЕ НАМАЛУВААТ: Виенски институт објави каква е состојбата во Македонија
Обемот на странски директни инвестиции во земјите од Источна и Југоисточна Европа минатата година беше помал отколку во изминатите неколку години, иако имаше исклучоци, вклучувајќи ги и земјите од Западен Балкан, според анализата на Виенскиот институт за меѓународни економски студии (WiiW).
Во споредба со 2023 година, странските директни инвестиции во поширокиот регион се намалија за приближно една четвртина минатата година, од околу 100 милијарди на нешто над 75 милијарди.
Економистката на WiiW и авторка на извештајот, Олга Пинџук, оцени дека трендовите во поширокиот регион во голема мера се последица на кризата во германската индустрија и неизвесноста околу политиките на американскиот претседател Доналд Трамп.
Во исто време, се оценува дека во земјите од регионот се случиле структурни промени и дека претходниот модел на инвестирање во производството како поврзана работилница на западните компании полека ја губи својата важност како мотор на економскиот раст.
Кога станува збор за инвестициите, со минус од 24 проценти, ситуацијата беше лоша и за членките на Европската Унија во регионот минатата година. Полска беше особено погодена (минус 48 проценти), а Романија исто така забележа минус од 15 проценти. Во Украина, падот на инвестициите беше 26 проценти, но ова може да се објасни и со вонредната состојба поради руската агресија.
Земјите од Западен Балкан забележаа плус од 17,4 проценти, предводени од Македонија и Србија, а Турција исто така имаше 5,5 проценти повеќе странски директни инвестиции отколку во 2023 година.
Позитивни исклучоци се Чешка (плус 7,9 проценти), Хрватска (плус 38,7 проценти), Унгарија (плус 5,1 процент), Литванија (плус 28,8 проценти) и Словачка, во кои обемот на странски директни инвестиции беше околу десет пати поголем отколку во претходната година.
Растот во овие земји, сепак, може да се објасни и со поединечни големи проекти кои ги искривуваат статистичките податоци. Пример за ова се, како што наведува WiiW, инвестициите на кинеските компании во производството на електрични автомобили и електрични батерии во Словачка и Унгарија.
WiiW пишува дека, без оглед на овие исклучоци, целокупниот тренд на намалување на странските инвестиции останува непроменет.
Имено, новите податоци за странските гринфилд инвестиции покажуваат дека ситуацијата дополнително се влошила оваа година. Ова се однесува и на бројот на најавени нови проекти, кој е намален за 26 проценти во споредба со првиот квартал од минатата година, и на заложениот капитал, чиј износ е за дури 55 проценти помал во споредба со истиот квартал минатата година.
Трендот во областа на договорените проекти и најавениот капитал од првите месеци од оваа година, според анализата на WiiW, важи за сите земји од Централна, Источна и Југоисточна Европа, со неколку светли точки, вклучувајќи ги Албанија, Косово, Украина, Латвија и уште неколку други.
Германските и австриските компании, кои традиционално најмногу инвестираат во регионот, „ги повлекоа кочниците“ кога станува збор за нови инвестиции. Ова првенствено се однесува на Германија, која вети инвестиции од 5,4 милијарди евра во периодот од вториот квартал на 2024 година до првиот квартал од оваа година, и речиси двојно повеќе – 10,6 милијарди во истиот период од 2023 до 2024 година. Бројот на најавени германски гринфилд проекти се намали за 21 процент од 257 на 203.
Инвеститорите од Австрија се исто така исклучително претпазливи, чии инвестиции едвај се променија од 2023 година и остануваат на околу 1,4 милијарди евра, пишува WiiW.
Кина, иако речиси ги преполови своите инвестиции, како и Германија, остана најголем инвеститор во земјите од Централна, Источна и Југоисточна Европа со ветени 11,2 милијарди евра. Сепак, учеството на Кина во вкупните постоечки странски директни инвестиции е само 1 процент, додека 70 проценти отпаѓаат на ЕУ.
WiiW, исто така, проценува дека во економска смисла, важноста на странските директни инвестиции за економскиот раст се намалува низ целиот регион, „што укажува на структурни промени во земјите кои беа познати по големите странски директни инвестиции во производствениот сектор, првенствено автомобилската индустрија“.
Сегашниот модел на „продолжена линија за склопување“ на западните концерни, според WiiW, нема да биде доволен на долг рок за одржување и зголемување на просперитетот во земјите од регионот. Затоа, WiiW предлага инвеститорите да инвестираат повеќе во образование, истражување, развој и во добро осмислена, индивидуализирана индустриска политика.
/faktor.mk
