Дигитална евиденција и строги санкции: Што предвидува новиот Закон за извршување?!
Предлог-измените и дополнувањата на Законот за извршување се објавени на Единствениот национален електронски регистар на прописи – ЕНЕР, со што започнува јавната расправа за законски решенија кои носат значајни промени во начинот на работа на извршителите, надзорот и спроведувањето на извршувањето.
Според актуелниот Закон за извршување од 2016 година, извршителите постапуваат како самостојни носители на јавни овластувања, со сопствени евиденции, без централизирана електронска архива. Продажбата на недвижен имот се спроведува со физичко јавно наддавање, а дисциплинската одговорност постои, но дел од одредбите оставија простор за различна примена во пракса.
Со предложените измени, Министерството за правда предвидува неколку клучни новини:
Централизиран систем и дигитализација
За првпат се воведува унифициран и централизиран софтвер, како и централна електронска архива во Комората на извршители, каде ќе се води целосната евиденција за сите извршни предмети. Со тоа се напушта досегашниот модел на поединечни евиденции кај секој извршител.
Електронско јавно наддавање
Наместо исклучиво физичко присуство, продажбата на недвижен имот ќе може да се врши преку електронско јавно наддавање, со можност за лицитирање од далечина – решение што треба да ја зголеми транспарентноста и конкуренцијата.
Јасни правила за здружување и отсуство на извршители
Новите одредби прецизно уредуваат кога и како извршителите можат да работат во заеднички простории, без да се меша одговорноста. За првпат детално се пропишува и постапката за отсуство на извршител – до 10, 60 или над 60 работни дена, со обврска за јавно известување.
Построги дисциплински правила
Предлог-законот ги проширува дисциплинските повреди и мерки, вклучително и за неуредно водење на електронската евиденција, непочитување на рокови или примање готовина. Целта е да се спречи различното постапување што беше забележано во досегашната пракса.
Финансиски импликации и надзор
Се предвидува додаток на плата од 30 проценти за вработените кои вршат надзор над работата на извршителите, што претставува директно буџетско влијание, но и сигнал за зајакнување на контролата.
Од Министерството за правда наведуваат дека измените имаат за цел поефикасно и поеднакво спроведување на извршувањето, поголема правна сигурност и побрза наплата на побарувањата, што треба позитивно да се одрази и врз деловната клима. Предлог-законот е усогласен со Развојната секторска стратегија за правосудството 2024–2028 година и е изработен со учество на институции, комори и стручната јавност.
