Зголемена концентрација на сулфур диоксид над Македонија поради ерупцијата на Етна
Во последниве денови, на социјалните мрежи и во медиумите сè почесто се појавуваат мапи со зголемени концентрации на сулфур диоксид (SO₂) над регионот, како последица од неодамнешната ерупција на вулканот Етна во Италија. Податоците од Copernicus Atmosphere Monitoring Service покажуваат дека колонската количина на SO₂ над Македонија моментално изнесува околу 65 милиграми по квадратен метар (mg/m²).
Што значи оваа вредност?
Колонската количина претставува вкупната концентрација на гасот во еден вертикален столб на атмосферата над 1 m² земјина површина, и не се однесува директно на концентрацијата на приземно ниво, која е клучна за здравјето на луѓето. Типичните фонови за Македонија се движат меѓу 10 и 20 mg/m², додека вредности над 50–100 mg/m² се сметаат за зголемени, најчесто поради природни настани како вулкански ерупции.
Според експертите, актуелната количина од 65 mg/m² е зголемена, но се наоѓа на високи надморски височини, што значи дека не претставува директна опасност за луѓето на земја.
Здравствени и еколошки последици
Во повисоки концентрации на приземно ниво (над 100–150 микрограми по кубен метар), SO₂ може да предизвика сериозни здравствени проблеми, особено кај лица со респираторни заболувања како астма или хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ). Но, моменталната приземна концентрација во Македонија е околу 2 делови на милијарда (ppb), што се смета за „добра“ и далеку под прагот на ризик.
Сепак, атмосферскиот SO₂ може да се раствори во водени капки при врнежи и да формира сулфурна (H₂SO₄) и сулфуреста (H₂SO₃) киселина, што води до појава на кисел дожд. Вакви врнежи можат да го закиселат земјиштето и површинските води, да предизвикаат оштетувања кај растенијата, како и ерозија на градежни материјали, бетон и метал.
Дождот – природен прочистувач, но со потенцијални последици
Дождовите што следуваат можат да помогнат во „перење“ на атмосферата од овие честички – процес познат како влажна депозиција. Но, доколку концентрацијата на SO₂ е повисока, може да дојде до појава на кисел дожд со потенцијални негативни ефекти врз животната средина.
Иако вредностите на сулфур диоксид во атмосферата над Македонија се зголемени, тие се наоѓаат на високи нивоа и моментално не претставуваат опасност за населението. Приземната концентрација останува во безбедни граници, а евентуалната појава на кисел дожд зависи од понатамошните атмосферски услови.
Граѓаните нема потреба од загриженост, но стручните служби ќе продолжат со мониторинг на состојбата за навремено информирање, доколку дојде до промени.
