Трагичната историја на Иран, како настана држава предводена од фанатици?
ОПШТЕСТВЕНИОТ напредок не е однапред линеарен процес – тој може да помине низ различни фази на колебање, па дури и регресија. Во многу случаи не е можно да се даде недвосмислен одговор на прашањето дали одредена земја уназадила или напредувала, бидејќи работите речиси никогаш не се исклучиво црно-бели.
За да може да се понуди одговор на прашањето колку едно општество напредувало или уназадило, мора да се утврдат критериуми. Но, различни луѓе имаат различни критериуми кога станува збор за личните слободи, квалитетот на животот, религијата, моралот и другите социо-економски прашања.
Ова е проблемот на земјите со хаотична историја. Еден од нив е Иран, кој денес најчесто се споменува во контекст на меѓународните кризи и верскиот фундаментализам. Една од земјите која се чини дека секогаш создава проблеми во светот, поради што постојано се споменува во медиумите. Не беше секогаш така.
Една од ретките земји во светот каде владее религијата
Денес, Иран е една од ретките теократски држави во светот, заедно со Авганистан, Саудиска Арабија, Мавританија, Судан, Јемен и Ватикан. Станува збор за држави во кои примарната власт ја имаат религиозните институции и водачи или граѓанската влада мора да дели голем дел од моќта со верските власти.
Во случајот со Иран, ситуацијата е нешто поблага отколку во комплетните теократии како Авганистан, така што системот најдобро може да се опише со терминот „теократска република“. Граѓанските и верските власти ги делат лостовите на моќта, при што уставот вели дека „сите граѓански, кривични, финансиски, економски, административни, културни, воени, политички и други закони и прописи мора да се засноваат на исламски критериуми“.
Парламентот постои, но неговите активности се строго ограничени од верската власт. Последните избори завршија пред неколку дена, а немаше умерени политичари. Впрочем, сите партии што добија пратенички места во парламентот, освен малцинските, припаѓаат на истиот политички круг на принципалистите.
Во парламентот 5 од 290 места беа обезбедени за малцинствата; Евреи, Асирци, т.е. Христијани, Зороастријци и Ерменци (2 места). Сите други мора да бидат муслимани.
Исламските свештеници ги контролираат сите гранки на власта
Законите се засноваат на исламскиот закон, шеријатот. Многу закони се задржани од пред Иранската револуција, кога Иран беше секуларна монархија. Има претседател, но врховниот лидер, кој е главниот политички и верски авторитет во земјата, има многу поголема моќ.
