Пристигнаа вакцините против ракот, дали ќе бидат резервирани само за привилегираните?

Можеби повеќето луѓе не се свесни за тоа, но вакцините за рак веќе станаа наша реалност. Тоа е најсовремена технологија која може да не воведе во ерата на персонализирана медицина.

Неодамна во САД беа објавени многу охрабрувачки резултати од истражувањето и покажаа дека персонализираните вакцини спречија повторување на екстремно смртоносниот рак на панкреасот кај приближно половина од учесниците во студијата. Покрај тоа, фармацевтските гиганти Moderna и BioNTech најавија дека ќе го истражат потенцијалот на вакцините mRNA во борбата против ракот.

Што точно се вакцините за рак и што можат тие да направат?

Вакцините против рак не се многу различни од оние против заразни болести, како што се грип, сипаници, заушки и ковид. Вакцините го стимулираат имунолошкиот систем во борбата против целта, најчесто вирус, но во овој случај мета е ракот, пишува tportal.

Во моментов, повеќето вакцини против рак се терапевтски, односно се користат за лекување на пациенти кои веќе имаат напредна форма на рак. За овие цели, тие обично се комбинираат со хемотерапија, хирургија и/или зрачење. Досега во САД се одобрени две вакцини против рак – едната за рак на мочниот меур во рана фаза, а другата за рак на простата.

Но, има и вакцини за оние кои успеале да ја победат оваа смртоносна болест. Тие се даваат на луѓе во ремисија со висок ризик од релапс. А потоа има и оние кои можат целосно да го спречат ракот. Според Fortune, четири од нив биле одобрени од FDA на САД – три за ХПВ и еден за хепатитис Б. Сите всушност делуваат на спречување на инфекции кои можат да доведат до рак.

Вакцината против ХПВ се препорачува за мажи и жени на возраст од 11 или 12 години, но може да се примени веќе на девет, но и на 26 години. Вакцината против хепатитис Б се препорачува за сите постари од 59 години, но и за помлади и постари лица кои имаат поголем ризик од инфекција.

Голем број вакцини за рак сè уште се во фаза на тестирање и всушност сè уште не се одобрени многу. Но, оние кои се имаат неверојатен ефект. Според Американското здружение за рак, вакцината против ХПВ (одобрена во 2006 година) доведе до намалување на ракот на грлото на матката за 65 проценти во САД од 2012 до 2019 година.

Слични резултати се очекуваат во иднина и за други видови на рак предизвикани од ХПВ, кои обично се јавуваат подоцна во животот, како што се ракот на главата, вратот, усната шуплина, ректумот и вулвата. Друг голем непријател во нишанот на научниците е ракот на дојката – најраспространетиот рак во светот.

Така, во клиниката Мајо развиваат вакцина која ги таргетира шесте точки кои најчесто ги напаѓа ракот на дојка. Покрај тоа што може да создаде имунитет кој конкретно го таргетира ракот на дојката, може да заштити и од други видови на рак.

Досега, вакцините кои лекуваат активен карцином главно сè уште се во фаза на тестирање, со неколку исклучоци. Сепак, тие не се лекови, а добивањето доза е многу покомплицирано од вакцинирањето против грип.

Конкретно се тестираат персонализирани вакцини за рак, но нивниот развој е долгорочен, а ракот не чека. Тоа се еден вид „прилагодени терапии“ и лекарот специјалист мора да определи за секој пациент кои тумори можат да се најдат со биопсија.

Многу експерти веруваат дека иднината на вакцините за рак е светла, но не подеднакво за сите. Многумина изразуваат загриженост дека тоа би можело да биде резервирано само за привилегираните и да остане целосно недостапно за членовите на маргинализираното население.

Во однос на широката достапност, се очекува дека ќе се развијат повеќе терапевтски вакцини за рак во следната деценија бидејќи многу клинички испитувања моментално се во фаза 2 и 3. Но, ништо не може да се каже со сигурност. Посебно, треба да се земе предвид дека фазата 3 од испитувањето е исклучително скапа и често во овој момент пробувањето на лекот застанува – последниот збор го имаат инвеститорите.