ИНСТИТУЦИИТЕ СЕ СОЗДАВААТ СО ДЕЦЕНИИ, А СЕ БРИШАТ СО ЕДНО РЕШЕНИЕ Отворено писмо од прим. д-р Коте Тасевски
Постојат одлуки што тешко се разбираат. Но постојат и одлуки што нè принудуваат да се запрашаме во какво општество живееме и каков однос имаме кон знаењето, науката и луѓето што создаваат.
Таква е одлуката за бришење на Приватниот научен институт „Академија за естетска стоматологија“ – Скопје од регистарот на научноистражувачки субјекти.
Зарем на Македонија ѝ се потребни помалку научни институции?
Во време кога постојано зборуваме за развој на науката, за образование, иновации, научноистражувачка работа и задржување на младите стручњаци, донесена е одлука со која се доведува во прашање иднината на една веќе создадена научна институција.
Институција што не настанала случајно, ниту преку ноќ, туку како резултат на долгогодишна професионална посветеност, научна визија и уверување дека и во нашата земја можат да се создаваат самостојни научни установи со сопствена мисија и препознатлив придонес.
А која е Академијата што се брише?
Тоа е научна институција основана со визија стоматологијата да се развива како единство на науката, уметноста и хуманоста.
Институција што организирала магистерски студии, образувала 39 магистри по естетска стоматологија, обединила универзитетски професори, научни работници и истражувачи, организирала научни конференции и создала сопствено научно списание.
Институција во која се создавале знаења, се разменувале научни искуства и се отворале можности за академско усовршување и професионален развој.
Зад овие резултати стојат години работа, посветеност, лични вложувања и, пред сè, луѓе што верувале дека науката и образованието се темел на општествениот напредок.
И сето тоа денес се доведува во прашање со едно административно решение.
Се прашувам дали доволно сме свесни колку е тешко да се создаде една научна институција.
Потребни се години за да се изгради доверба, да се обединат стручни и научни кадри, да се воспостават студиски програми, да се развијат истражувачки активности и да се создаде академска средина во која знаењето ќе се пренесува на новите генерации.
Сето тоа бара време, енергија, истрајност и огромна посветеност.
А за бришење од регистарот е доволно едно решение.
Не го доведувам во прашање значењето на правилата и стандардите. Тие се неопходни за квалитетот и одговорноста на секоја научна институција.
Но зарем нивната суштинска цел не треба да биде унапредување на институциите, создавање подобри услови за работа и поттикнување на научниот развој?
Зарем не е поразумно да се помогне една институција да ги надмине недостатоците отколку да се доведе во прашање нејзиниот опстанок?
Особено кога станува збор за институција што веќе покажала дека може да организира академско образование, да обединува научен кадар и да создава резултати.
Во едно мало општество, со ограничени научни ресурси и со постојана потреба од нови знаења и висококвалификувани кадри, секоја научна институција претставува вредност.
Таквите вредности не се создаваат лесно. Тие се градат со години, а нивното губење не се надоместува едноставно. Токму затоа сметам дека односот кон Академијата отвора многу пошироко прашање од судбината на една институција.
Каква научна и образовна иднина градиме ако не умееме да го препознаеме, поддржиме и зачуваме она што веќе е создадено?
Државата има право и должност да поставува стандарди. Но таа има и одговорност да создава услови за развој на науката, да ја поттикнува истражувачката работа и да ги зачувува постојните научни капацитети секогаш кога за тоа постои законска можност.
На Македонија ѝ се потребни повеќе научни институции, повеќе истражувачи, повеќе научни трудови и повеќе можности за младите луѓе својата професионална иднина да ја градат тука.
Не помалку.
Како основач на Академијата, со особена чувствителност ја доживувам оваа одлука. Но мојата загриженост не е само лична.
Таа произлегува од уверувањето дека научните институции, без оглед на тоа кој ги основал, со својата работа создаваат вредности што го надминуваат личниот интерес на основачот.
Не барам државата да ми го признае вложениот труд како лична заслуга. Барам да ја препознае вредноста на институцијата што од тој труд се родила.
Зашто Академијата не е само моја.
Таа им припаѓа и на професорите што предавале, на магистрите што дипломирале, на истражувачите што создавале и на општеството на кое му е потребно нивното знаење.
Нејзината вистинска вредност не се мери само со годините на постоење, туку со луѓето што ги поврзала, со знаењето што го пренела и со резултатите што ги оставила зад себе.
И токму затоа не можам рамнодушно да ја прифатам помислата дека една таква институција може да биде третирана само како административен запис што треба да се избрише.
Науката не се создава со административни решенија. Таа се создава со труд, истражување, слободна мисла, творечка енергија и долготрајна посветеност.
Ако сакаме да бидеме општество што го почитува знаењето, тогаш мораме да покажеме дека знаеме да ги почитуваме и институциите во кои тоа знаење се создава.
Ова писмо е повик за разумност.
Повик да се согледа пошироката општествена вредност на Академијата и да се преиспита дали бришењето од регистарот е патот по кој треба да се решаваат проблемите на една научна институција.
Повик да не дозволиме создадените научни и образовни капацитети да се губат таму каде што постои можност тие да се зачуваат и унапредат.
Државата треба да создава и да ги чува научните институции, а не лесно да се откажува од нив.
Затоа ова писмо е повик до совеста, разумот и општествената одговорност. Повик да ја препознаеме вредноста на создаденото и да не дозволиме она што се градело со години да биде доведено во прашање без вистинско разбирање за неговото значење.
И да размислиме за едно прашање што ја надминува судбината на нашата Академија:
Ако не умееме да го зачуваме она што сме го создале, како ќе ја изградиме иднината за која толку многу зборуваме?
Нашата Академија ја градевме со едно уверување, изразено во нејзиното мото:
„Создаваме наука, развиваме знаење, оставаме трага“. Верувам дека таа трага заслужува продолжение.
Со почит,
Прим. д-р Коте Тасевски
Основач и раководител на Приватниот научен институт
„Академија за естетска стоматологија“ – Скопје
Скопје, октомври 2026 година
.
Извор: plusinfo.mk
