Сменетиот претседател предупредува на „Вагнер и ширење на руското влијание“, Буркина Фасо и Мали велат – „Тргнете ги рацете од Нигер, ние ќе го браниме“
Додека Европејците и Американците го евакуираат Нигер по воениот удар и соборувањето на претседателот, тензиите растат во Западна Африка и постои сериозен ризик од поширок конфликт.
Одредени западноафрикански земји од блокот ECOWAS изразија подготвеност за воена интервенција, но некои други земји, како Буркина Фасо и Мали, предупредија дека секој напад врз Нигер и силите што го извршија пучот ќе се смета за напад на нивна територија и објава на војна.
Соборениот претседател Мухамед Базум се огласи со напис во американскиот Вашингтон пост кој започна со зборовите: „Ова го пишувам како заложник…“.
Во текстот „Мојата земја е нападната, а јас сум заложник“, Базум предупредува на, како што наведе, опасноста регионот дополнително да потпадне под руско влијание преку платеничката група „Вагнер“, која веќе е ангажирана во некои африкански земји. како што е Мали.
Базум се смета за западен сојузник, пред се Франција, поранешна колонијална сила, која извлекува големи количества ураниум од Нигер, неопходен за работа на нејзините нуклеарни централи.
Во напис во Вашингтон пост, соборениот претседател на Нигер ги повика Америка и „целата меѓународна заедница“ да помогнат во „обновувањето на уставниот поредок“ по државниот удар на 27 јули.
Додека Европската унија и САД го осудија соборувањето на Базум, кој беше избран во 2021 година, и бараа тој да се врати на власт, а некои западноафрикански земји најавија дека ќе интервенираат, други африкански земји, сепак, најавија воена помош за пучистите. во Нигер.
Сенегал најави дека е подготвен да испрати војници во Нигер доколку така одлучи Економската заедница на западноафриканските држави (ЕКОВАС).
На крајот на минатата недела, лидерите на земјите од ЕКОВАС им се заканија на нигериските пучисти со интервенција доколку не му ја вратат власта на претседателот Базум во рок од една недела.
Уште еден воен удар во регионот е навистина премногу и сенегалската армија е подготвена да оди во Нигер, изјави министерот за надворешни работи Аисата Тал Сал.
Меѓутоа, претставниците на Буркина Фасо и Мали, каде што беа извршени и воени удари во претходните години, јасно кажаа дека ќе интервенираат во случај некоја земја да започне конфронтација со пучистите во Нигер.
Претходно, хунтата предупреди дека ќе се спротивстави на секој „план за агресија против Нигер“ од страна на регионалните или западните сили.
Пред неколку дена, претседателот на Чад беше во Нигер во мисија за посредување во обид да се погрижи кризата да се реши по мирен пат.
Тој разговараше и со претседателот Базум, кој тогаш беше виден во јавноста за прв пат по државниот удар.
Лидерот на Чад објави фотографија со Базума, која се смешка.
Пред нивниот состанок, генералот Абдурахман Чијани, шеф на единицата на претседателската гарда, кој се прогласи за нов лидер на Нигер, ги предупреди Екова и неименуваните западни нации да не се мешаат.
„Уште еднаш, му ја повторуваме на Ековас или на кој било друг авантурист нашата цврста решеност да ја браниме татковината“, се вели во соопштението прочитано на телевизијата.
За тоа време Нигер го прекина извозот на ураниум во Франција, а десетици авиони ги носат Европејците во нивните земји.
Иако антифранцуското расположение расте во Нигер, Париз вели дека не планира да ги врати околу 1.000 француски војници стационирани таму, задолжени да се борат против исламските екстремисти.
САД имаат и воена база во Нигер.
По пучот, ЕУ ја прекина сета безбедносна соработка со Нигер и ја суспендираше буџетската помош.
Од друга страна, рускиот претседател Владимир Путин на неодамнешниот самит со лидерите на африканските земји вети бесплатна испорака на храна до најранливите земји во Африка, вклучително и Нигер.
Што се случи во Нигер?
Портпаролот на армијата, опкружен со други офицери, минатата недела во директен пренос на националната телевизија објави дека се случил државен удар.
Најавија и дека е суспендиран уставот, како и сите државни институции, како и затворање на границите на земјата во Западна Африка.
„Ние, одбранбените и безбедносните сили, одлучивме да ставиме крај на режимот каков што го знаете“, рече генерал-полковник Амаду Абдурахман, опкружен со девет офицери, во телевизиско обраќање.
„Ова е последица на постојаното влошување на безбедносната состојба и лошите економски и социјални политики“, додаде тој.
Воената хунта, која себеси се нарекува Национален совет за одбрана на татковината, воведе полициски час во земјата од 22 до 5 часот по локално време.
Кој го води државниот удар?
Генералот Абдурахман Цијани (62) е командант на претседателската гарда од 2011 година, а поранешниот претседател Махамаду Исуфу го унапреди во чин генерал во 2018 година.
Чиани беше поврзан со обидот за државен удар во 2015 година против поранешниот претседател, но се појави на суд за да го негира тоа.
Говорејќи во телевизиско обраќање во петокот, тој рече дека несигурноста, економските проблеми и корупцијата го навеле да ја преземе власта.
Тој им се обрати и на глобалните сојузници на Нигер, велејќи дека хунтата ќе ги почитува сите меѓународни обврски, како и човековите права.
Сепак, хунтата имаше остри зборови за оние кои им се спротивставуваат.
Таа ги обвини членовите на соборената влада, кои најдоа засолниште во странските амбасади, за заговор против нив.
Тие додаваат дека тоа ќе доведе до крвопролевање, што досега не се случило.
Поддржувачите на пучот: „Долу Франција, да живее Русија“
Многу поддржувачи на воениот удар со денови излегуваат на улиците на главниот град Ниамеј и на други места во Нигер, веејќи руски знамиња.
Некои од нив претходните денови беа пред француската амбасада извикувајќи: „Долу Франција“, „Да живее Русија“ и „Да живее Путин“.
Нема докази дека Русија стои зад овој пуч во Нигер.
Претставниците на Кремљ претходно повикаа на почитување на уставот и смирување на ситуацијата во Нигер.
Сепак, Евгениј Пригожин, шеф на руската платеничка група Вагнер, наводно го поддржал пучот, опишувајќи го како триумф.
„Она што се случи во Нигер не е ништо повеќе од борбата на народот против колонизаторите кои се обидуваат да им ги наметнат своите правила и услови за живот, како и да ги задржат во состојбата во која Африка беше пред стотици години.
„Денес практично тие добиваат независност“, рече Евгениј Пригожин на каналот Телеграм поврзан со Вагнер.
Би-Би-Си не можеше да ја потврди автентичноста на неговите коментари.
Борците на Вагнер се обвинети за кршење на човековите права во неколку африкански земји.
Се верува дека Вагнер има илјадници борци во земји како Централноафриканската Република и Мали, каде што има профитабилни деловни интереси, но во исто време ги зајакнува дипломатските и економските односи со Русија.
Во Мали, хунтата ги повика платениците на Вагнер да помогнат во борбата против исламските екстремисти.
Франција, поранешна колонијална сила, најави повлекување на трупите минатата година поради зголеменото непријателство кон хунтата.
Подоцна го пресели регионалниот воен штаб во Нигер.
Ураниум и ЕУ
Француската компанија Орано, која работи со рудник за ураниум во Нигер, вели дека нејзините операции нема да бидат засегнати од евакуацијата на голем број нејзини вработени во странство.
Околу 15 отсто од вкупните потреби на Франција за ураниум доаѓаат од Нигер.
Портпаролот на Европската унија рече дека пучот во Нигер не претставува проблем за снабдување на ЕУ со нуклеарно гориво.
Околу една четвртина од ураниумот на ЕУ доаѓа од Нигер.
Што значи ова за Нигер и за Африка?
Од Мали на запад до Судан на исток, цели делови на Африка сега се управувани од војската.
Нигер беше една од ретките преостанати демократии во појасот Сахел што се протега низ целиот континент.
Но, сега кога војската ја презеде власта, постои загриженост за тоа што ќе значи за инаку проблематичниот регион.
Генералштабот на Армијата го поддржа тој дел од силите што го извршија пучот.
Иако на Запад постои загриженост дека новото раководство на Нигер би можело да се оддалечи од западните сојузници и да се приближи до Русија, Москва им се придружи на другите земји и на Обединетите нации во повикот за ослободување на Базум.
Владата на претседателот Базум исто така беше партнер на европските земји кои се обидуваа да го запрат протокот на мигранти преку Средоземното Море, согласувајќи се да прими стотици мигранти од центрите за притвор во Либија.
Владата на Базум се занимаваше и со трговците со луѓе за кои Нигер беше транзитна земја за шверц меѓу другите западноафрикански земји и оние на север.
Мали и Буркина Фасо беа под силен притисок од исламистичките групи кои слободно дејствуваа во повеќето од двете земји.
Но, иако Нигер се бореше со сопствениот џихадистички бунт и руралниот бандитизам, тој изгледаше релативно постабилен од неговите соседи.
Бројот на пријавени смртни случаи од политичко насилство заклучно со 2021 година бил далеку помал во Нигер, според ACLED.
Но, џихадистичката закана беше главната причина зошто војската ја презеде власта, тврдејќи дека треба да се бори против бунтовниците.
Во Мали и Буркина Фасо, новата воена влада ги влоши односите со Франција, поранешната колонијална сила која исто така претходно владееше со Нигер.
Од стекнувањето независност од Франција во 1960 година, Нигер, западноафриканска нација без излез на море, доживеа четири успешни државни удари и неколку неуспешни обиди за соборување на сегашната влада.
Последниот државен удар во земјата се случи во февруари 2010 година и заврши со соборување на претседателот Мамаду Тања.
