Развојна банка го прекршила правото на новинар, мора да ги открие фирмите кои земале државни кредити
Уставниот суд на денешната седница донесе едногласна и историска одлука со која утврди дека Развојната банка на Северна Македонија АД Скопје ја повредила слободата на мислата и јавното изразување на новинарот Давид Илиески. Судот ѝ нареди на банката во рок од 8 дена да ги достави сите барани информации кои со години ги криела од јавноста.
Случајот започнал откако новинарот Илиески на 10 октомври 2025 година поднел Барање за пристап до информации од јавен карактер. Тој барал податоци за тоа како се трошат јавните финансии, поточно:
Наместо транспарентност, Развојна банка го прифатила барањето само делумно – споделила само збирни бројки (агрегирани податоци) за бројот на поддржани компании, но упорно одбивала да ги открие имињата на фирмите, повикувајќи се на „банкарска тајна“. Банката не постапила ниту по две извршни решенија од Агенцијата за заштита на правото на слободен пристап до информации од јавен карактер (АСПИ), која изречно ѝ наложила да ги предаде податоците.
За да донесе одлука, Уставниот суд го применил „трипартитниот тест во демократско општество” на Европскиот суд за човекови права. Заклучоците од анализата целосно ги побиваат аргументите на Развојната банка:
Оваа одлука, поддржана од сите осум уставни судии, има огромна тежина во македонскиот правен систем.
Уставниот суд за прв пат во своето постоење ја примени можноста од членот 57 од својот Акт. Со тоа, Судот не само што констатираше повреда на правото, туку директно го определи начинот и рокот за отстранување на последиците: Развојната банка е задолжена да ги достави бараните информации најдоцна 8 дена по објавувањето на одлуката во „Службен весник“.
Од Судот потенцираат дека слободата на примање информации е нераскинлив дел од слободата на изразување и очекуваат оваа преседанска одлука да воспостави нова пракса со која институциите повеќе нема да можат да ги игнорираат барањата за информации од јавен интерес.
