Професор Трајковски:: Македонија подобра од Франција и Германија, а полоша од Либија, Гвајана и Сенегал
Професорото Дејан Трајковски смета дека тоа што Македонија има раст на БДП од 3,2 отсто во првото тромесечије од годината не значи дека сме „брзорастечка економија“, како што смета премиерот Христијан Мицкоски.
„Тешко на оној народ и онаа земја каде власта секој ден смислува нова приказна за негово замајување и дефокусирање. Најновата е за нашиот „невиден“ и „епохален“ успех, со раст на БДП (бруто домашниот производ) од 3,2%, па и 3,5%. Се прават споредби со Германија (0% раст) или Франција (0,4%), ама не кажуваат дека Либија, Гвајана и Сенегал имале стапки на раст од 17,3%, 10,3% и 8,4% соодветно.
Се премолчува фактот дека Германија или Франција се матурирани економии, со висок БДП кој веќе достигнал плафон, односно заситување. Од друга страна, најголем раст има во најнеразвиените земји или во земјите кои штотуку излегле од разни премрежија. За Либија, којашто одвај закрепнува по граѓанската војна, сигурно не може да се каже дека е економско чудо, без оглед на високата стапка на раст. Вистинско чудо е Полска, која одржува високи стапки на раст последниве две децении и речиси се изедначила со Јапонија.
Каде е тука Македонија? Во првото тримесечие (Т1) од 2025 година, Македонија се наоѓа на 105-тата позиција на ранг листата од 229 земји во светот, со 12-месечна стапка на раст на БДП од 3,2%. Во „златната средина“, би се рекло, но далеку од нешто спектакуларно.
Да не заборавиме дека Владата инјектирала 250 милиони евра од унгарскиот кредит во општините и уште 89 милиони евра во приватните компании, коишто со 339 милиони евра придонеле кон порастот на БДП од 15 милијарди евра за околу 2,3%. Ако не биле овие позајмени и потрошени пари, растот би бил под 1%. Парите се потрошиле, БДП се кренал колку што се кренал, а долговите ни останаа. Сигурно е дека општините повеќе нема да го креваат БДП со парите потрошени на разни тротоари и паркинзи“, пишува Трајковски.
Професорот од битолскиот универзитет додава дека во таква ситуација Македонија својот евентуален успех треба да го споредува со БДП-то од своите претходни квартали, но и да се земе во предвид и стапката на инфлација.
„Забележуваме дека последната, многурекламирана и „спектакуларна“ стапка на раст е рангирана на 40-та позиција од вкупно 90 тримесечија. Секој ќе се согласи дека таа е далеку од спектакуларна, дури и за македонски прилики. Дури и ако работиме со стапките со вклучена инфлација, порастот од 6,02% има ранг 44 од 90, односно сосема просечен раст.
За да прогласиме едно извонредно тримесечие, со годишна стапка на раст што неслучајно (статистички значајно) е поголема од просекот, годишната стапка би требало да надмине 6,60%, што се докажува со статистички анализи. Сé друго е случајност, а не тренд, лажење на другите и лажење на самите себе“, аргументира Трајковски.
