НА „ЦРНАТА“ ЛИСТА СЕ 141 РАБОТОДАВАЧ, ПЕТ АГЕНЦИИ ЗА ВРАБОТУВАЊЕ И ЕДЕН – ЗДРАВСТВЕН ЦЕНТАР: Хрватска почна да ги објавува имињата

Конечно започна
објавувањето на имињата на компаниите кои не ги пријавуваат вработените.

Полни две и пол години откако беше донесен законот за
сузбивање на непријавената работа и половина година откако беше донесен
потребниот правилник, практиката на објавување на таканаречените црни листи на
работодавачи, оние каде што инспекторите откриваа работници кои работат
нелегално за време на инспекциите.

Втор месец по ред, Министерството за труд, пензиски систем,
семејство и социјална политика на
Хрватска објавува, или ажурира, список на кој моментално се наоѓаат 141
претприемачи со непријавени работници. Станува збор претежно за помали компании
од градежништвото, угостителството и транспортот, а претприемачи од цела
Хрватска се подеднакво застапени.

Првата што е вклучена на таа озлогласена листа е
транспортната компанија „Табак д.о.о.“ од Шибеник, која, според „Пословни.хр“,
моментално е во стечај, а според последниот достапен извештај за работењето за
2023 година, станува збор за компанија со пет вработени и годишен приход од
околу 160 илјади евра.

Компанијата е основана во 2017 година, една година пред
втората компанија што беше вклучена на таа озлогласена листа, Бау Контакт, исто
така од Шибеник, каде што инспекторите очигледно беа првите што пријавија
прекршувања на законот. Податоци за последната деловна година се достапни и за
Бау Контакт, а со четири вработени оствари приход од над 400 илјади евра.

Последните што беа испитани од државните инспектори, според
извештаите доставени од терен, се компанијата „ Yellow Apple “ од Сплит, која
го има познатиот ресторан „Олив Три“ на сплитската Ривиера, која вработила 55
работници во 2024 година и остварила приходи од повеќе од 10 милиони евра, и
„Веб Мајстор“, мала компанија специјализирана за рекламирање од Осиек. Минатата
година компанијата имала двајца вработени и околу 357 илјади евра приход.

Листата е нецелосна.

Црната листа не прецизира кога и кај кои од оцрнетите
работодавачи е откриена непријавената работа и бројот на вклучени работници.

Каде е белата листа?

Најголемата апсурдност беше што неколку компании кои
моментално вработуваа беа вклучени на оваа листа во првите неколку недели.
Така, поради непријавените вработувања на сопствени вработени, на листата
завршија агенциите за привремени вработувања AB Support од Загреб, Zaposli
stranaca од Сесвет, Getworker од Иванец, како и Creation и ANNI Projekti за
посредување при вработување од Загреб.

Генерално, листата на неапликанти е претежно составена од
млади компании, основани со минимален капитал, но има и познати угостителски
претпријатија Пунтијар, производители како што се фабриката за картон и
амбалажа Јашкапачка од Загреб, фабриката за обувки Митал од Вараждин и хотелот
Пикок од Ѓурѓевац. Исто така, тука има и некои работодавци што не би ги
очекувале, како што се Здравствениот центар на округот Лика-Сењ или Центарот за
помош и грижа во Пула.

Уште од самиот почеток, објавувањето на листата беше
дочекано со бројни критики, покрај оние поради самото одложување.
Незадоволството е првенствено предизвикано од фактот што списокот на лица кои
не поднеле извештај не ги содржи сите податоци како што се бараат со важечките
прописи. Не е наведено, на пример, кога е откриена непријавена работа кај кои
од оцрнетите работодавачи и колку работници биле вклучени.

Недостаток на практиките на Министерството за труд е
отсуството на таканаречената бела листа, која требаше да се пополни и објави
истовремено со црната листа, и која би покажала кои од компаниите проверени од
инспекторите се „чисти“, без проблеми со непријавени работници. Досега нема
такви „позитиви“, или поточно, Министерството на Марин Пилетиќ нема таков
список на работодавачи.

Министерството за труд како објаснување за ова ја наведува
одлуката на самите претприемачи. Имено, за вклучување во Белата листа, велат
тие, не е доволно надлежниот инспектор да утврди отсуство на непријавена работа
за време на инспекцијата, туку услов за објавување е работодавачот да даде
согласност за објавување.

Со други зборови, работодавците не се подготвени да бидат
претставувани како позитивен пример. Што се однесува до подетални информации за
неправилностите утврдени за време на инспекцијата, Министерството смета дека
законот и прописите ги обврзуваат инспекторите да внесуваат поконкретни
информации за неправилностите на поединечен работодавач во образецот што се
доставува електронски до Министерството, но тоа не значи обврска за објавување
на сите овие информации на веб-страницата.

Законот за странски работници предвидува одбивање на
издавање работна дозвола кога барањето го поднесува работодавач од црната листа
и ако тој е законски санкциониран за нелегално вработување.

Во центарот на
вниманието на медиумите

Критики до Министерството за труд доаѓаат и поради слабата
презентација на списокот на неговата веб-страница, каде што дури и го нема лесно
да се најде. Но, тоа не е случај само со оваа листа. Во Хрватска, во последните
десет години, практиката е да се објавуваат повеќе „црни“ листи на
претприемачи, од даночни должници до претприемачи кои не им исплаќаат редовно
плати на своите вработени. На второспоменатото, според најновите податоци од 29
мај, имало 859 правни и физички лица кои не исплатиле плати за своите 1.552
работници.

Сепак, овие листи повеќе не се во центарот на вниманието на
медиумите како што беа во првите месеци и години, но за разлика од нив, листата
на нерегистрирани работници има дополнително значење бидејќи не само што
претприемачите се изложени на срам, туку и оние што се на неа остануваат
регистрирани шест години. Подеднакво важно и вознемирувачко за бизнисот, овие
компании во меѓувреме не можат ниту да добијат дозвола од полицијата за
вработување на странски работник. Имено, Законот за странски работници
предвидува одбивање на издавање работна дозвола кога барањето го поднесува
работодавач кој е на црната листа, и ако тој е законски санкциониран за
нелегално вработување.