Ако Иран го затвори Ормутскиот теснец
Заканите на Иран дека по нападите од САД ќе го затвори Ормускиот теснец низ кои дневно поминуваат 30 отсто од светската сирова нафта која се тргува по море и 20 отсто од течниот гас кој 80 насто е наменет за Азија, а 20 за Европа, може да влијае на инфлацијата и да ја влоши економијата во Македонија. За економистите, ако кризата околу теснецот биде краткорочна, тогаш ефектите би биле помали.
„И сето тоа може да предизвика висок ризик или поставување на ризиците во однос на глобалната стапка на инфлација. А тоа значи подигнување на цената на глобалните пазари на нафта на едно повисоко ниво. Да очекуваме дека тоа нема да трае долго и да ескалира состојбата, но никој не може со сигурност тоа да го предвиди“, изјави Синиша Наумоски, универзитетски професор.
За професорот по политички науки Огнен Вангелов, затворањето на теснецот би ја трансформирал кризата од регионален судир во глобално безбедносно и економско прашање. Ова би значело дека САД и сојузниците би реагирале не само поради нивната позиција во регионот, туку поради обврската да гарантираат слободна пловидба во една од најважните економски артерии во светот. Таква интервенција би носела ризик од понатамошна ширење и ескалирање на конфликтот, особено ако има директни судири меѓу американската војска и иранските сојузници во регионот.
„Од геополитичка перспектива, ваквиот потег би го продлабочил расцепот меѓу големите сили, додека Западот најверојатно ќе го осуди затворањето на теснецот како акт на економско уценување и дестабилизација. Дел од незападниот свет, посебно Русија, Кина, други земји од БРИКС, како и генерално земјите од глобалниот југ, би биле многу повнимателни во реакцијата, можеби дури и отворено критично кон западната агресија која го предизвикала самиот конфликт“, вели Огнен Вангелов, универзитетски професор.
Ова би го отежнало дипломатско решавање на конфликтот.
Професорот Наумоски пак посочува дека клучна опасност од оваа криза е колку таа ќе влијае врз глобалниот економски раст. Македонија мора исклучително да биде внимателна и да следи што се случува кај нашите најголеми трговски партнери.
„ Тука секако ризиците мора да ги поставиме од другата страна врз германската држава, германската економија, во насока на тоа што ние сме директно зависни од оние фабрики кои работат и кои извезуваме во насока на техничко -индустриските зони“, изјави Синиша Наумоски, универзитетски професор.
Македонија извезува над 43 отсто од производите и услугите во Германија, а во ЕУ околу 70 отсто.
Професорот Вангелов вели дека евентуалното затворање на теснецот не мора да значи нужно долготрајна акција туку може да биде калибриран како сигнал за принуда за враќање кон преговори.
„Затворањето на Ормускиот теснец би било многу повеќе од воен одговор на Иран. Тоа би било еден вид политичка порака за границите на толеранцијата и за прераспределбата на глобалното влијание, како и за слабостите на постојниот меѓународен поредок кој се потешко одржува рамнотежа меѓу силата и правото“, вели Огнен Вангелов, универзитетски професор.
Дел од експертите очекуваат пак Израел да оди до крај со нападите и во обидот да ја урне владата во Техеран. Сепак, нејасно е колку има реална основа за ваква промена.
