Значителен напредок на Македонија во енергетското снабдување и пазарната интеграција во 2025 година
Енергетскиот сектор во Македонија во 2025 година бележи видлив напредок во однос на сигурноста на снабдувањето и интеграцијата на енергетските пазари, покажува Годишниот извештај за имплементација на Енергетската заедница за 2024 и 2025 година. Според споредбените податоци, исполнувањето на обврските во областа „сигурност во снабдување“ е зголемено од 21 отсто во 2024 година на 41 отсто во 2025 година, додека кај „пазарите и пазарната интеграција“ растот е од 54 на 61 отсто. Овие показатели јасно го отсликуваат напредокот остварен во текот на изминатата година.
Значајни поместувања се забележуваат во процесите на гасификација и во трговијата со електрична енергија, при што најизразен напредок има кај пазарот на струја. Вкупната оценка за секторот електрична енергија е зголемена од 48 отсто во 2024 на 62 отсто во 2025 година. Посебно се издвојува пазарот на малопродажба, каде степенот на имплементација е зголемен од 49 на 83 отсто, што укажува на подобрување на конкуренцијата, поголема заштита и избор за крајните потрошувачи, како и поголема отвореност за нови снабдувачи. Напредок има и кај раздвојувањето на енергетските дејности, каде оценката расте од 84 на 91 отсто, како и кај пристапот до електроенергетскиот систем – од 86 на 89 отсто.
Подобрувања се евидентирани и во сегментот на сигурноста на снабдувањето. Додека во 2024 година оваа област беше оценета со 21 отсто, во 2025 година резултатот достигнува 41 отсто. Просечната оценка произлегува од растот кај сигурноста во снабдувањето со електрична енергија, од 29 на 36 отсто, додека кај нафтата се забележува намалување од 48 на 41 отсто.
Најизразен пресврт е забележан кај природниот гас. По оценка од нула проценти во 2024 година, во 2025 година оваа област достигнува 47 отсто. Овој напредок упатува на поорганизиран пристап кон обезбедување нови извори и правци за снабдување со гас, вклучително и започнувањето активности за грчко-македонската гасна интерконекција. Со тоа се зајакнува поврзаноста со регионалните пазари и се создаваат услови за поголема диверзификација на снабдувањето со природен гас.
Во делот на декарбонизацијата, напредокот останува умерен. Вкупната оценка се зголемува минимално, од 49 на 50 отсто, додека имплементацијата на обновливите извори на енергија напредува од 48 на 51 отсто. Посебно подобрување има кај гаранциите на потекло, кои растат од 40 на 60 отсто, што е значајно за идентификација и следење на „зелената“ енергија. Мерките за енергетска ефикасност бележат раст од 66 на 68 отсто, а оценката за целите и политиките за енергетска ефикасност до 2030 година се зголемува од 69 на 74 отсто.
Извештајот заклучува дека институционалната подготвеност за спроведување на енергетските политики е на повисоко ниво. Напредок е забележан кај регулаторниот орган, институциите задолжени за конкуренција и државна помош, како и кај Државниот завод за статистика, кој добива висока оценка од 92 отсто.
Во целина, Македонија се движи кон посигурен, поотворен и пазарно ориентиран енергетски систем, со најизразени подобрувања во сигурноста на снабдувањето и во функционирањето на пазарите на електрична енергија.
