За три години пандемија, граѓаните платиле 20 милиони евра за јавна услуга која завршила во приватни џебови

Државниот завод за ревизија во својот ревизорски извештај што го објави денеска за работењето на Фондот за здравствено осигурување доаѓа до заклучок дека граѓаните за три пандемиски години платиле 19,9 милиони евра за ПЦР-тестови во приватните лаборатории, наместо таа услуга да ја добијат од јавните здравствени центри. Како што изминувало времето до октомври 2022-ра, така истовремено се зголемувало и отворањето на приватните лаборатории во однос на јавните. Вредноста на тестирањето во јавното здравство, од друга страна, вредело само 249.526 илјади денари или 4 милиони евра. 

До почетокот на 2021 имало исто број на тестирања во приватното и во јавното здравство, но потоа јазот на дадените услуги значително се зголемува. Во јуни 2022 имало пет приватни, а шест јавни лаборатории. Во септември 2022 имало 15 јавни лаборатории, а 18 приватни. Државниот ревизор открива дека Влчадата и државните служни со ниту еден акт не ги ограничиле цените на ПЦР-тестирањето, а ниту биле поттикнувани активно приватните лаборатории да склучуваат договори со Фондот за здравство. Не било поднесено ниту едно барање од приватните здравствени установи за склучување договор.

„По прогласувањето на пандемија со COVID-19 и воведувањето на вонредна состојба
на 18.03.2020 година, од страна на Владата на РСМ донесени се неколку Уредби со
законска сила кои се однесуваат на примена на Законот за здравствена заштита и
Законот за здравствено осигурување. Со анализа на донесените уредби и
преземените активности од надлежните институции за имплементација на истите,
го констатиравме следното: 

Со донесените Уредби во март 2020 година се овозможува ПЗУ надвор од
мрежата на здравствени установи кои вршат дејност за интензивна нега и
терапија и кои укажуваат здравствени услуги за детекција на COVID-19 да
склучат договор со Фондот, согласно прописите од областа на
задолжителното здравствено осигурување. Во насока на исполнување на
донесените Уредби, во април 2020 Фондот донел Одлука за утврдување на
формата и содржината на договори за извршување и плаќање на здравствени
услуги за детекција на COVID-19 со PCR метода. Имајќи предвид дека со
донесените Уредби не е предвидено утврдување на највисоки цени за овие услуги во ПЗУ, како и поради непреземени активности за стимулирање на
ПЗУ, не се поднесени барања за склучување на договор со Фондот.“, констатирано е во ревизијата.

Со донесените Уредби во април и мај 2020 година се предвидува дека сите
граѓани без разлика на статусот на здравствено осигурување, можат да
користат здравствени услуги поврзани со дијагностицирање и лекување од
COVID-19 на товар на Фондот што довело до
зголемување на побарувачката на овие здравствени услуги, но при тоа
Министерството за здравство не преземало активности за обезбедување на поголем број
термини за тестирање на товар на Фондот во поголем број јавни здравствени установи поради што
голем дел од осигурениците тестирањето го вршеле на свој трошок во
приватни лаборатории.

„Дополнително, со измените на Законот за
здравствена заштита во јуни 2021 година предвидено е за наведените
здравствени услуги Владата да определи највисоки цени во висина на
референтните цени на Фондот и за приватниот здравствен сектор заради
овозможување услугите да бидат подеднакво економски достапни за сите
граѓани и за заштита на јавното здравје и на економските интереси на сите
граѓани. Со извршената анализа констатиравме дека: не е донесена одлука за утврдување на највисоки цени од страна на
Владата; во услови на зголемен број издадени дозволи на приватни лаборатории
за вршење услуга за дијагностицирање на COVID-19, Министерството не
преземало активности за овозможување на истото со обврска за
склучување договор со Фондот“, дополнува ревизорот.

Според објавените податоци од Институтот за јавно здравје, од почетокот на
пандемијата до 30 септември 2022 година извршени се вкупно 2.170.602
тестови во 33 лаборатории. На товар на Фондот во
2020 година направени се 137.664 ПЦР тестови што претставува 36 отсто од вкупниот број
на ПЦР тестови за истиот период додека во 2021 година направени се 135.448 ПЦР тестови што претставува само 18 проценти од вкупниот број на тестови направени во
истиот период. 

„Напоменуваме дека дел од овие тестови се направени и заради
потреба од патување, но голем дел се врз основа на медицински индикации.
Бројот на направените тестови и висината на цената на овие услуги во приватните
лаборатории во различни периоди укажува на одлив на финансиски средства на
граѓаните во приватното здравство. Сметано по најниската наплатена цена, според
јавно достапни информации, од 1.400 денари и 870.664 тестови направени во ПЗУ
за две години, станува збор за износ не помалку од 19.9 милиони евра, не земајќи ги
предвид и брзите антигенски тестови и повисоко наплатените цени кои се движеа и
до 5.500 денари по тест.
Референтна цена на пакетот за ПЦР тест на Фондот била утврдена во висина од
1.850 денари со примена од 22 септември 2020 година, односно 1.550 денари од 17
декември 2021 година“, вели ревизорот.

А.К.