ВИДЕО Тивките чувари на минатото: Како во Државниот архив се „лекуваат“ документи стари над еден век
Додека повеќето од нас историјата ја гледаат низ учебници или дигитални екрани, во една тивка лабораторија во центарот на Скопје, историјата буквално поминува низ рацете на стручњаците.
Државниот архив на Македонија неодамна ги отвори вратите на своето Одделение за конзервација и реставрација, откривајќи го фасцинантниот процес на спасување на документи кои му пркосат на времето.
Главниот актер во оваа приказна е документ стар цели 114 години. Под будното око и вештите раце на Тулај Адеми, советник-конзерватор во Архивот, овој лист хартија од 1911 година минува низ „операција“ за негово целосно заздравување.
Процесот е далеку од едноставен и бара хируршка прецизност. Како што објаснуваат од Архивот, спасувањето на еден ваков документ опфаќа неколку клучни фази:
„Конзервацијата не е само техничка интервенција, таа е мисија за зачувување на националната меморија“, велат од Државниот архив. Благодарение на оваа посветеност, документите од минатото не завршуваат како прашина, туку продолжуваат да „зборуваат“ и да им пренесуваат пораки на идните генерации.
Секој допир врз хартијата е внимателен, бидејќи секоја грешка може да значи губење на дел од историскиот мозаик. Конзерваторите како Адеми се всушност мостот меѓу она што било и она што допрва ќе се истражува.
Од Државниот архив упатуваат и важен апел до јавноста. Доколку во вашите домови, тавани или подруми пронајдете стари документи кои ви изгледаат оштетено или безвредно – не ги фрлајте.
Наместо тоа, граѓаните се повикани да се обратат во Лабораторијата за конзервација и реставрација. Таму, стручните тимови можат да го проценат и да го спасат вашето семејно или локално наследство, давајќи му шанса на тоа сведоштво да стане дел од големата слика на македонската историја.
