ТРАМП ТВРДИ ДЕКА Е ЛЕСНО ДА СЕ ПОБЕДИ ВО ТРГОВСКА ВОЈНА: Дали е тоа вистина?
Американскиот претседател воведе царини од 10 отсто за Кина почнувајќи од вторник, додека Мексико и Канада успеаја да избегнат царини од 25 отсто во последен момент. Трамп, исто така, се заканува дека ќе ја погоди Европската унија со царини – главен извозник на автомобили, лекови и храна во Соединетите држави, пишува Politico.
Трамп вели дека сака да ги искористи тарифите како средство за запирање на протокот на фентанил и илегални мигранти низ северните и јужните граници на САД. За да го стори тоа, тој се повика на итни овластувања – иако американската економија силно расте и има целосна вработеност.
Тој, исто така, сака да го намали трговскиот дефицит од трилиони долари на САД со остатокот од светот. Тимот на Трамп тврди дека поставувањето тарифна бариера ќе ги принуди компаниите да ги вратат инвестициите и работните места во САД – помислете на сите оние силиконски чипови сега направени во Тајван или iPhone-и произведени во Кина.
Но, критичарите предупредуваат дека трговската војна на Трамп ќе доведе до повисоки цени, помал економски раст, губење на работни места и нарушен синџир на снабдување – и дома и во странство. Тие исто така тврдат дека тарифите не се вистинската алатка за справување со трговскиот дефицит предизвикан од американските навики за задолжување и трошење.
Еве за што е трговската војна на Трамп:
Што е трговска војна?
Како прво, трговската војна не е вистинска војна: тоа е конфликт што се појавува кога едната страна верува дека трговскиот однос е нефер. На пример, ако ми го преплавите пазарот со евтин челик, по цени под трошоците за производство. Компаниите во мојата земја пропаѓаат. Отпуштаат работници. Моите гласачи. Тоа е дампинг и, според правилата на глобалната трговија, тие можат да се одмаздат со воведување царини за вашиот челик.
За трговски конфликт како овој да ескалира во трговска војна, работите мора да ескалираат. И токму тоа се случува: Трамп продолжува да се заканува дека ќе ги погоди најблиските трговски партнери на Америка со царини за практично сè. Ова значи дека би можеле да влеземе во најголемата трговска војна од 1930-тите.
Како функционира царината?
Трамп тврди дека неговите нови царини ќе ги збогатат Американците – тој дури вети дека ќе основа нова служба за надворешни приходи за да ги собере сите приходи што тие ги носат. Тој, исто така, вели дека странските компании ќе ги плаќаат тие тарифи и дека тие нема да им наштетат на потрошувачите во САД.
Меѓутоа, царината не функционира така. Царините се данок што го плаќа увозникот на граница. Доколку се зголемат, увозникот има избор – да го пренесе поскапувањето на потрошувачите или да прифати намалување на профитните маржи.
Зголемувањето на цените поради огромните царини на Трамп веднаш ќе влијае на потрошувачката инфлација, велат економистите. И иако тој вети дека ќе го надомести нивното влијание со намалување на даноците на друго место, сè уште нема знаци дека тоа ќе се случи.
Што се однесува до потенцијалните приходи од царините, Трамп сака да се осврне на крајот на 19 век, кога тарифите сочинуваа повеќе од половина од федералните приходи на САД. Но, тоа беше пред да се воведе данокот на доход – кој денес поддржува многу поголема влада во однос на целокупната економија. Нема шанси царинските приходи да финансираат модерна држава.
Кога беше последната трговска војна?
За време на првиот мандат на Трамп. Во 2018 година, тој воведе царини од 25 отсто за челик и 10 отсто за алуминиум – додека Европската унија одговори со воведување царини во вредност од 6 милијарди долари за мотоциклите Харли Дејвидсон, фармерките Левис и бурбонот.
Трамп се закани дека ќе ескалира со сузбивање на увозот на европски автомобили – но тоа не се случи. На крајот, тарифите беа суспендирани на двете страни. Европското примирје истекува на крајот на март, што значи дека дури и ако Трамп сега не воведе царини за Европа, нивниот трговски спор сè уште може да излезе од контрола.
Најјасниот претходен пример е веројатно т.н Никсон шок од 1971 година. Почетната точка беше слична на денес: трошоците за Виетнамската војна и главните социјални политики од 1960-тите ги одведоа Соединетите држави од вишок во дефицит.
Во обид да ја врати рамнотежата, претседателот Ричард Никсон го укина „златниот стандард“ (систем во кој валутата на една земја има фиксна вредност во златото во сопственост на земјата, што обезбедува стабилност на валутата, op. aut) — принудувајќи ги трговските партнери на САД да ги ревалоризираат своите валути. Тој нареди замрзнување на платите и цените од 90 дена. Тој воведе и данок од 10 проценти за увоз.
Мерките на Никсон се сметаат за политички успех, но економски неуспех. Увозниот данок беше укинат за неколку месеци. Економијата на САД со години се бореше со стагфлација – комбинација од низок раст и висока инфлација – која ја истисна од системот само во 1980-тите, благодарение на строгата монетарна политика на претседателот на Федералните резерви, Пол Волкер.
Кој е вистинскиот непријател?
Кина. Иако Трамп само се заканува дека ќе воведе царини од 10 отсто на Кина, веќе воведените царини за Мексико и Канада индиректно се насочени кон Пекинг.
Тоа е затоа што, според трговскиот договор USMCA (наследник на NAFTA), кинеските компании – на пример, производители на електрични возила – обично би уживале бесцарински пристап до американскиот пазар ако го лоцираат производството во Северна Америка.
Во последниве години, во Вашингтон имаше двопартиски консензус за потребата САД да се спротивстават на Кина и нејзиниот економски модел, кој создаде огромен индустриски прекумерен капацитет и ги преплави светските пазари со вишок производство. Сепак, откако ја презеде функцијата, Трамп ја ублажи својата реторика, велејќи дека сака само „фер“ трговски односи со Кина.
Едно нешто што треба да се види: дали Трамп ќе ги укине тарифите против сојузниците на САД ако тие се согласат да им се придружат на Соединетите држави во исклучувањето на Кина? Ова е една од сламките со кои Европската унија се стиска со надеж дека ќе го зачува мирот во трансатлантските односи.
Колку оваа војна може да ескалира?
Трамп, во неговиот втор мандат како претседател на САД, не покажа воздржаност за прашањето за територијалниот интегритет на другите нации – иронично тврдејќи дека Канада треба да стане 51-та американска држава или тврдејќи го своето право на Гренланд, протекторат на членката на ЕУ, Данска.
Поголемата загриженост е што, играјќи се со меѓународното право, Трамп игра во ритамот на лидерите – како Владимир Путин – кои сакаат да го соборат статус квото. Во свет во кој горат многу пожари, Трамп обилно точи бензин и фрла кибритчиња за да запали нови.
Може ли Европа да го избегне гневот на Трамп?
Американскиот претседател ја засилува својата реторика, нарекувајќи ја ЕУ „злосторство“ во неговото неделно обраќање (исклучително ужасен, брутален или криминален чин, често поврзан со сериозни прекршувања на човековите права, што обично се користи за опишување масовни злосторства, како што се геноцид, тортура или други форми на насилство врз цивили, ед.). Брисел е очаен да се ангажира, нудејќи да купи повеќе американски течен природен гас или оружје, додека Трамп ги притиска европските влади да трошат повеќе за одбраната.
Минатиот пат, Брисел одговори на тарифите на Трамп за челик и алуминиум со одмазднички мерки што ги погодија мотоциклите, фармерките и бурбонот – мерки кои имаат за цел да предизвикаат максимална штета во републиканските упоришта.
ЕУ би можела повторно да го стори истото – или да ја искористи својата трговска „база“ – инструмент против уцена, што ќе ги стави одмаздничките мерки на посилна правна основа. Сепак, експертите се загрижени дека инструментот против уцена може да биде премногу бавен, бидејќи предвидува период на консултации пред акција. На ЕУ и треба нова, поголема базука која може да пука во реално време, тврдат тие.
Може ли Трамп да се запре?
Трамп, за прв пат, се повикува на итни овластувања според Меѓународниот акт за економски овластувања за вонредни состојби од 1977 година (IEEPA), кој досега беше користен само од Џозеф Бајден за воведување санкции на Русија поради војната на Путин во Украина.
IEEPA сè уште не е искористена за оправдување на тарифите – и можно е деловните групи кои трпат финансиска штета да поднесат тужба. Сепак, малку е веројатно дека судијата веднаш ќе издаде забрана за тарифите. Секоја тужба најверојатно ќе биде одложена.
Американскиот Конгрес исто така мора да ја запре трговската војна на Трамп. Покрај сомнителното оправдување дека фентанилот и илегалната миграција претставуваат економска вонредна состојба, законодавниот дом, исто така, му додели на претседателот широко овластување за трговска политика – првпат тоа го направи Френклин Д. Рузвелт во 1934 година – и може да го отповика.
Сепак, со оглед на тоа што и Сенатот и Претставничкиот дом се контролирани од републиканците, ќе мора да има голема поделба околу трговијата за да се запре. И тоа во моментов изгледа малку веројатно.
Постои и Светска трговска организација – глобално тело создадено пред 30 години за да дејствува како арбитер во трговските спорови. Во моментов, сепак, не е во состојба да ја исполни таа улога, откако и Трамп и Бајден го блокираа назначувањето судии во неговиот Апелационен суд.
Заклучок
За Трамп нема правила. Тоа е законот на џунглата. Така, освен ако нема силен политички или правен одговор во САД на неговата трговска војна, ќе биде тешко да се запре.
Сепак, можеби тие едноставно ќе постигнат некаков договор.
