Сто години ЗОО Скопје: Историјата на градината која започна со визијата на еден биолог
На 19 април 2026 година, Зоолошката градина Скопје го одбележува својот голем јубилеј – 100 години од основањето. Основана во 1926 година по иницијатива на еминентниот биолог Станко Караман, оваа институција е една од најстарите на Балканот. Низ изминатиот век, таа преживеала војни, радикални општествени промени и катастрофалниот земјотрес, останувајќи нераскинлив дел од идентитетот на градот.
Приказната за ЗОО Скопје е тесно поврзана со д-р Станко Караман (1889–1959), природонаучник кој ја поставил основата на три клучни институции: Природонаучниот музеј, Зоолошката градина и Градскиот парк. Караман дошол во Македонија на почетокот на 20 век за да ја проучува маларијата, но неговата фасцинација со локалната фауна го навела да иницира формирање на научна и едукативна база.
Неговиот концепт бил револуционерен за тоа време – тој ја замислил градината како „училиште на отворено“, каде граѓаните ќе развиваат хуман однос кон животните и ќе учат за природата преку директен контакт.
Во 1926 година, тричлена комисија предводена од Караман го одредила денешното место во Градскиот парк за изградба на градината. На почетокот, таа се протегала на само 4 хектари, а првите животни биле главно подароци. Иако со ограничени ресурси, Скопје добило институција каква што во тој период имале само големите европски метрополи.
Катастрофалниот земјотрес од 1963 година не ја поштедил ниту Зоолошката градина. Сепак, процесот на обнова на градот донел нова надеж. Со урбанистичките планови од 1965 и 1966 година, градината била реконструирана и го добила својот денешен препознатлив изглед, со што се овозможило нејзино понатамошно ширење и модернизација.
Денес, сто години по нејзиното формирање, Зоолошката градина Скопје се грижи за 96 различни видови животни. Современиот фокус е насочен кон трансформација на градината во центар за заштита на загрозени видови и едукативен центар.
Наследството на Станко Караман продолжува да живее. И по еден век, неговата визија останува релевантна, а Зоолошката градина останува едно од најомилените места за едукација и рекреација на многу генерации скопјани.
