Што купуваме помалку отколку пред 5 години – а што целосно исчезна од кошничката?
Промените во цените, инфлацијата и навиките на потрошувачите значително ја трансформираа семејната потрошувачка во последните пет години. Анализата на движењата на цените и куповната моќ покажува дека македонските домаќинства не само што купуваат помалку одредени производи, туку и целосно ги исфрлиле некои артикли од редовната „кошничка“.
Според податоците на Државен завод за статистика, најголем пораст на цените во изминатиот период е регистриран кај храната и енергенсите – категории што имаат најголемо учество во семејниот буџет.
1. Црвено месо и сувомеснати производи
Поради значителниот раст на цените, говедското и телешкото месо сè почесто се заменуваат со пилешко или со поевтини протеински алтернативи. Сувомеснатите производи, кои порано беа дел од редовната набавка, денес често се купуваат само повремено.
2. Риба и морски плодови
Свежата риба и морските плодови станаа луксуз за многу семејства. Купувањето се сведува на акции или на посебни пригоди.
3. Слатки, грицки и газирани пијалаци
Иако не се целосно исфрлени, количините се намалени. Дел од домаќинствата ги редуцираа овие трошоци поради буџетски причини, а дел поради зголемена свесност за здравјето.
4. Нова облека и обувки надвор од сезона
Импулсивните купувања значително се намалени. Сè почесто се купува само она што е неопходно.
1. Импулсивни производи на каса
Мали артикли како чоколадца, играчки или ситни козметички производи сè поретко завршуваат во количката.
2. Премиум и увозни брендови
Дел од потрошувачите преминаа кон поевтини, приватни трговски марки. Луксузните или специјализирани производи имаат значително намалена побарувачка.
3. Полуподготвени и „комфор“ оброци
Замрзнатите готови јадења и скапите полуподготвени производи се заменуваат со домашна подготовка, која е поекономична.
4. Производи за „уживање“
Вино од повисока класа, специјални сирења или гурмански намирници денес најчесто се купуваат само за празници.
Трговците забележуваат раст на продажбата на основни прехранбени производи – брашно, ориз, тестенини, јајца – што укажува на враќање кон базични, поевтини оброци. Истовремено, се зголемува интересот за акции, попусти и купување во поголеми пакувања.
Промената не е само финансиска, туку и психолошка: потрошувачите се повнимателни, планираат однапред и поретко купуваат „за секој случај“.
Пет години по редица економски турбуленции, семејната кошничка во Македонија изгледа поедноставно и порационално. Луксузот и импулсивноста се повлекоа пред потребата од стабилност и контрола на трошоците. Прашањето што останува е дали овие навики ќе станат трајна карактеристика на потрошувачката култура или ќе се променат со стабилизација на економските услови.
