РУСИЈА ПРЕКУ СРБИЈА ОТВОРА НОВ ФРОНТ ВО ЕВРОПА: Подраматична анализа нема дојдено од Америка, чиј фокус е тесната прегратка на Вучиќ и Путин
Угледниот американски магазин „Фореин аферс“ објави опсежна анализа за улогата на Русија на Балканот, како и за опасниот придонес на Србија за разгорување на кризата. Како што потсетува ФА, Србија на крајот на септември распореди напредно оружје на границата со Косово, што беше една од најголемите српски воени сили од крајот на војната во Косово пред речиси четврт век. Во САД, портпаролот на Советот за национална безбедност го нарече тоа „невиден приказ на напредна српска артилерија, тенкови и механизирана пешадија“. Американскиот државен секретар Ентони Блинкен му се јави на српскиот претседател Александар Вучиќ барајќи „итна деескалација“.
Иако акумулацијата беше во голема мера игнорирана од западните медиуми во тоа време – и оттогаш беше заборавена поради избувнувањето на војната меѓу Израел и Хамас – тоа е дел од алармантен развој на Балканот.
Непосредниот изговор за српската мобилизација на силите беа месечните немири меѓу Косово и Србија, додека кревкиот мир се одржува откако бомбардирањето на НАТО му помогна на Косово да добие де факто независност од Белград во војната 1998-1999 година.
Србија ги стави своите сили во борбена готовност во мај, откако етничките Срби кои живеат на Косово се судрија со косовската полиција. А потоа во септември, непосредно пред неодамнешната мобилизација на силите на границата, 30 вооружени етнички Срби нападнаа полициска патрола во Косово. Во тој инцидент загинаа четири лица.
Но, постојат многу индикации дека овие инциденти ги надминуваат вообичаените тензии во последните години. Овие инциденти, како што пишува Форин аферс, укажуваат и на зголемената закана што Русија, партнерот на Србија, ја претставува за регионот.
На пример, премиерката на Србија, Ана Брнабиќ, во 2022 година рече дека Косово и Србија се „на работ на вооружен конфликт“. И Москва – која не ја признава независноста на Косово – го разгоре пламенот, користејќи информативни операции за да ја поттикне недовербата меѓу српската и косовската страна и да шири „соколски“ пораки кои го поларизираат регионот по етничка и верска линија.
Руско „растегнување“ на НАТО
Русија, исто така, се вклучи во корист на Србија бидејќи ја зголеми својата енергетска зависност од нејзините компании со снабдување со гас и нафта со големи попусти. Москва, исто така, му вети на Белград дека ќе го блокира Косово да стане членка на Обединетите нации.
„Голема експлозија се подготвува во центарот на Европа“, рече рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров во мај. Можеби, како што пишува Форин аферс, тоа се покажуваше.
Дел од причината поради која Русија е среќна да го поттикне историскиот конфликт меѓу Косово и Србија е тоа што ги оптеретува ресурсите на НАТО и ја поткопува моќта на САД во Европа. НАТО ја принуди Србија да се повлече од Косово во 1999 година, а алијансата оттогаш има помали мировни сили на НАТО на Косово.
Како резултат на тоа, зголемените тензии меѓу Косово и Србија ја тестираат отпорноста на НАТО во регионот. Поддршката за Србија и дава на Русија упориште и на Балканот. Српските власти и се заблагодарија на Русија за „поддршката на територијалниот интегритет и суверенитет на Србија“ и посочија дека поддршката на Москва е причината поради која Србија одбива да воведе санкции кон Русија.
Со притисокот врз Белград, САД успеаја да го смират последниот бран немири, а неколку дена подоцна Вучиќ изјави дека ќе ги повлече своите сили од границата и дека Србија нема намера да го нападне Косово. Но, тензиите остануваат високи. Косово го нарече септемврискиот напад како тероризам, додека Вучиќ го обвини Косово за „брутално етничко чистење“ на Србите во Косово со помош на „меѓународната заедница“.
Во исто време, Вучиќ нема потреба да води целосна воена кампања на Косово за да го унапреди својот проект за дестабилизација на земјата и понижување на НАТО. Како и рускиот претседател Владимир Путин, Вучиќ користи паравоени групи за да ги постигне своите цели.
