РКЕ најавува нов бран дигитализација: Паметни броила, граѓаните од телефон ќе може да ја следат потрошувачката на струја!
Во услови кога сајбер нападите стануваат сериозна закана за функционирањето на модерните енергетски системи, клучните енергетски компании во земјава воведуваат нов сет мерки за заштита и зголемување на отпорноста на критичната инфраструктура. Мерките се спроведуваат по налог на Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад (РКЕ).
Во пакетот мерки се вклучени задолжително тестирање на критични системи, воспоставување меѓународни безбедносни стандарди, именување офицери за сајбер безбедност и формирање одделни буџети во компаниите во кои приоритет ќе имаат инвестициите за сајбер заштита.
Целта е да се зајакне отпорноста на енергетскиот систем на потенцијални сајбер напади, да се заштити критичната инфраструктура и да се обезбеди континуирано и сигурно снабдување со електрична енергија за граѓаните и економијата.
„Анализите покажаа дека до 2024 година ниту една компанија немаше имплементирано ниту еден стандард за сајбер безбедност. Некои имаа воспоставено локални политики и процедури, но тоа не беше доволно за следење и развивање на безбедносниот сајбер обрач. Во моментов две енергетски компании го имплементираа меѓународниот ИСО стандард за управување со безбедноста на информациите, додека три компании се во финална фаза. Факт е дека кај приватните компании имплементацијата е полесна, бидејќи не се обврзани да распишуваат тендери како јавните претпријатија“, изјави Апостолчо Рамов, раководител на сектор за информатичка технологија и статистика во РКЕ на третата Конференција за дигитализација организирана од Американската стопанска комора.
Рамов посочи дека со законските измени во 2023 година РКЕ станала пионер во регионот во воспоставување правила за сајбер безбедноста, при што регулаторната дигитализација ќе продолжи и со следната фаза – воведување на паметни броила.
„Законот е на сила, а операторите на пренос и дистрибуција треба да направат анализа за воведување на паметни мерни системи. Целта е секој граѓанин сам, преку мобилен уред или онлајн, да ја следи потрошувачката. Во моментот се прави техничка анализа. Дигитализацијата ќе ја зголеми довербата – ќе нема дилеми дали сметката е реална или претпоставена“, додаде Рамов.
За намалување на ризиците врз континуираното снабдување со електрична енергија, РКЕ во 2023 година, во соработка со НАРУК и УСАИД, донесе Правила за сајбер безбедност. Со нив првпат системски се уредуваат обврските на енергетските субјекти во однос на заштита на мрежите и информациско-оперативните технологии. Во наредниот период правилата ќе бидат усогласени со новиот Закон за безбедност на мрежни и информациски системи, со што ќе се создадат предуслови за стабилен и модерен енергетски систем.
