Првите ГМО бебиња во светот живеат во тајност, но се здрави
Нивниот творец, Хе Џиангвеи, помина 3 години во затвор, но е решен да продолжи со својата работа
5 години по експериментите врз децата на кинескиот биолог Хе Џиангвеи, светот се уште е шокиран од неговите постапки. Тој успеа тајно и кршејќи ги кинеските здравствени прописи да ги модифицира гените на три бебиња за да ги заштити од синдромот на стекнат имунолошки дефицит (СИДА). Неговиот пробив во генетиката беше силно критикуван од научната заедница бидејќи ги кршеше етичките стандарди и ги доведе во опасност животите на човечките суштества.
Во есента 2018 година, кинескиот град Шенжен го привлече вниманието на светската научна заедница поради раѓањето на братските близнаци Лулу и Нана, за кои се вели дека имаат модифицирана ДНК што ги прави отпорни на СИДА. Една година по нивното појавување во белиот свет, Хе Џиангвеи откри и за трето дете со изменети гени.
Создавањето на двете сестри се одвива во лабораторија и со помош на ин витро оплодување. Од мајката и таткото на девојчињата земени се генетски материјал и јајце клетки. Процесот се одвива буквално во епрувета, по што се чека формирање на зиготи кои се трансформираат во ембриони. Конечно, на нив беше применета иновативната технологија CRISPR – механизам кој има способност да ги исече двете нишки на ДНК.
Со него, Џиангвеи можеше да го деактивира специфичниот CCR5 ген. Кога вирусите на хумана имунодефициенција (ХИВ) ќе навлезат во телото, тие се прикачуваат на CCR5 и предизвикуваат СИДА. Теоретски, оневозможувањето на специфичниот ген во ДНК на близнаците ќе ги спречи да се заразат со подмолната болест.
Исто така, познато е дека CCR5 е поврзан со основните функции на мозокот. Постои можност дека Хе Џиангвеи направил некакво човечко подобрување преку битието
создаде две особено интелигентни човечки суштества, со подобра меморија и повисок коефициент на интелигенција
Приговорите за иновативниот механизам не се малку. Според некои биолози, постојат сомневања за неговата точност. Тие тврдат дека CRISPR може да направи ненамерни промени на случајни делови од геномот.
Експертите кои ги прегледаа податоците, кои Хе Џиангвеи ги презентираше на конференција неколку дена по неговиот зачудувачки експеримент, веруваат дека двете девојчиња родени со уредувањата на CRISPR покажале знаци на „мозаицизам“ кога биле ембриони. Ова значи дека сега постои веројатност да има мешавина од изменети и непроменети ДНК нишки во нивните тела. Овој проблем фрла сомнеж за успехот на експериментот, бидејќи во таков случај децата остануваат изложени на ризик од ХИВ поради присуството на непроменети CRISPR гени во нивните тела.
Исто така, постојат докази дека компромитирањето на генот CCR5 може да има и други последици – на пример, да ги направи девојчињата поподложни на западнонилската треска и обичниот грип.
Голем број генетичари ширум светот го осудија амбициозниот генетичар од Кина како неодговорен опортунист кој со своите непромислени постапки ги загрозил животите на две млади човечки суштества и нивните потомци. Веројатноста Лулу и Нана да ги пренесат своите гени CRISPR на нивните потомци е голема, па доколку се појават компликации за време на растот на близнаците, нивната попреченост ќе биде наследена.
„Ова е неразумен експеримент врз деца кој не е морално или етички да се одбрани“, вели д-р Киран Мусунуру, експерт за уредување на гени на Универзитетот во Пенсилванија.
Една од креаторите на технологијата CRISPR, д-р Џенифер Даудна, открива дека е „згрозена“ од контроверзниот експеримент на кинескиот биолог.
Малку членови на еснафот се осмелија да ги бранат постапките на Џиангвеи. Меѓу нив беше и молекуларниот инженер Џорџ Черч од Харвард, кој рече дека острите критики на Лулу и творецот на Нана го потсетуваат на малтретирање.
„ХИВ-СИДА е голема и растечка закана за здравјето на човештвото ширум светот. „Напредокот во борбата против нив ги оправдува неговите постапки (на Џиангвеи), рече Черч.
