Протест пред Собрание за законите за „Бехтел и Енка“: Надзорен инженер не е археолог
Членови на Македонското археолошко друштво заедно со преставници на ИКОМОС денеска мирно пред Собранието протестираа против низмените по скратена постапка на Законот за заштита на културното наследство заради олсенување на работата на компанијата „Бехтел и Енка“ на коридорите 8 и 10д. Измените власта потоа ги повлече, но останатите законски измени во врска со работењето на конзорциумот продолжуваат.
Археолозите сметаат дека се става во опасност од уништување археолошкото и културното богатство на Македонија, додека власта со специјален закон сака да ја олесни изградбата на автопатските делници така што самиот изведувач ќе носи проценки за евентуални наоѓалишта при расчистувањето на трасата.
Од таму ги повикуваат претседателот Стево Пендаровски, Министерството за култура, Управата за заштита на културното наследство, институциите од областа на заштитата, МАНУ и универзитетите, претставништвата на меѓународните организации за културно наследство во државава, граѓанските здруженија, правдољубивите граѓани и дипломатските претставништва, особено американската амбасада во Скопје, да се приклучат кон апелот да се повлечат спорните законски измени пред да биде доцна.
– Денешниов јавен собир е апел до пратениците во Собранието на РС Македонија, до Владата, и целокупната јавност, да ја разбудат својата свест и совест и да спречат усвојување на измени во Законот за заштита на културното наследство со кои бескрупулозно и свесно се уништува културно наследство со катастрофални последици, во име на „поголем јавен интерес“, зад кој всушност се крие профитерска зделка од огромни размери. Со дрскиот и нетранспарентен предлог за дополнување на членот 65 од Законот за заштита на културното наследство, од страна на група пратеници во Собранието на РС Македонија по скратена постапка, се озаконува неповратно уништување на културно наследство под закрила на државата. Господа пратеници, дали сте свесни дека делницата Требеништа – Струга – Ќафасан е дел од светското природно и културно наследство на Охридскиот Регион, под заштита на УНЕСКО? – соопштија од Македонското археолошко друштво.
За културното наследство на трасата, како што нагласија од ИКОМОС, ќе биде известувано МВР и полицијата, а не институциите за заштита на културното наследство, археолози, историчари на уметност и експерти.
– Имено, со предложените измени и дополнувања на членот 65 од на културното наследство се п (3) кој би овозможил, доколку за време на државно значење биде пронајдено археолошко наоѓалиште, односно предмет од археолошко значење, изведувачот на работите надзорниот инженер, заобиколувајќи ја постојната законска одредба истото да биде пријавено непосредно до Министерството за внатрешни работи. Со ваквата предложена измена и дополнување на овој член од Законот за заштита на културното наследство, се овозможува исклучување и дерогирање на компетентните стручни и надлежни инстанци за заштита на културното наследство, односно на институциите од системот за заштита кои се специјализирани, квалификувани и одговорни да преземаат мерки за заштита на наследството. Во нивна „замена“, како досега нечуен преседан, се предвидува овие надлежности да му бидат доверени на надзорен инженер, кој ја нема потребната стручност ни знаење да идентификува дали се работи за случајни откритија дали постапува на стручен начин со нив, ниту да примени соодветни стандарди за нивна заштита. Со ова, основано сме загрижени дека доколку се прифати ваквиот предлогзакон за измена на член 65 од Законот за културното наследство ќе биде изложено на директна опасност од уништување и негово трајно губење – велат од ИКОМОС.
Со пакет измени на 9 закони на изведувачот му се даваат широки овластувања кои државата ќе ги плаќа и ќе чинат стотици милиони евра кои ќе паднат на сметка на граѓаните преку буџетот.
