ПРИСТИГНАА НОВИ ИНФОРМАЦИИ ЗА „EES“ СИСТЕМОТ: Еве кога се очекува имплементацијата
Неодамна во Брисел се одржа состанок на министрите за внатрешни работи на ЕУ, на кој тие разговараа за новиот европски дигитален граничен систем, системот за влез/излез (ЕЕС) и за интероперабилноста меѓу ИТ системите за спроведување на законот на ЕУ.
Унгарскиот министер за внатрешни работи Шандор Пинтер по состанокот изјави дека до 31 јануари ќе има патоказ врз основа на кој ќе може да продолжи работата на воведувањето на системот EES, додавајќи дека интероперабилноста треба да се постигне до 2027 година.
За време на состанокот, земјите-членки на ЕУ го поддржаа предлогот на унгарското претседателство за потребата од развој на нов патоказ кој ќе ги минимизира очекуваните последици.
Како што е наведено во соопштението на Советот на ЕУ, Европската комисија и агенцијата на ЕУ за управување со ИТ системи од големи размери во областа на безбедноста и правдата eu-LISA ги информираа министрите на ЕУ за патот напред за започнување на EES, и Комисијата достави информации за својот предлог за постепено воведување на овој систем.
ЕЕС е автоматизиран ИТ систем за регистрирање на државјани кои не се членки на ЕУ кои патуваат во ЕУ на краток престој, според кој граничните службеници ќе скенираат отпечатоци од прсти или ќе ги фотографираат оние што ја минуваат границата за прв пат, а овие информации ќе бидат евидентирани во дигитална датотека.
Системот EES, на кој српските граѓани во повеќето случаи ќе бидат предмет при преминување на границите на ЕУ, се разликува од Европскиот систем за информации и овластување за патување (ETIAS), кој ќе бара од заинтересираните патници да пополнат краток формулар и да поднесат апликација за Дозволата за патување ETIAS ќе чини седум евра. Пинтер на прес-конференцијата потсети дека системот ЕЕС требаше да стапи на сила на 10 ноември, но тоа беше одложено, наведувајќи дека еу-Лиза ќе обезбеди ажуриран план до 31 јануари и дека Советот на ЕУ се согласил со тоа.
„Значи, до 31 јануари ќе имаме патоказ врз основа на кој ќе продолжиме со нашата работа. И тогаш ЕТИАС може да стапи на сила“, рече Пинтер.
ЕЕС е дел од поширокиот опсег на ИТ системи за борба против криминалот и граничната безбедност што ЕУ треба да ги распореди во следните неколку години. Ова го вклучува системот за овластување за патување ETIAS, систем кој ќе ги проверува безбедносните, миграциските и здравствените ризици предизвикани од граѓаните кои не се членки на ЕУ, а на кои не им е потребна виза за влез во Шенген зоната.
Набројувајќи голем број прашања за кои се разговараше на средбата, Пинтер рече и дека унгарското претседателство ги информирало министрите за Министерскиот форум ЕУ-Западен Балкан, кој се одржа во Будва на 28 и 29 октомври 2024 година, како и за седмата министерска конференција на Процесот во Будимпешта, без да даде детали.
Тој додаде дека разговарале и за соработка со трети земји и зајакнување на таа соработка, особено кога станува збор за предизвиците кои ги носи миграцијата. Истовремено, тој оцени дека денеска е направен важен чекор кога по повеќе од една деценија преговори за пристапување на Романија и Бугарија во Шенген зоната, процесот конечно е завршен, бидејќи министрите на ЕУ одлучија да ги укинат контролите на внатрешните копнените граници со овие земји од 1 јануари 2025. земји.
Комесарот за внатрешни работи и миграција Магнус Брунер на прес-конференција рече дека е направен огромен чекор кон подобрување на ЕУ со одлуката за укинување на копнените гранични контроли со Романија и Бугарија, нагласувајќи дека Шенген зоната е едно од најголемите достигнувања на ЕУ.
За време на состанокот, министрите ги усвоија стратешките насоки за законодавно и оперативно планирање во областа на слободата, безбедноста и правдата, кои ќе го обликуваат правецот на политиката на ЕУ во оваа област во следните пет години. Советот не успеа да постигне договор за компромисниот текст на унгарското претседателство за регулатива за спречување и борба против сексуалната злоупотреба на деца. Се разговараше и за внатрешната безбедност, пристапот до податоци за ефективно спроведување на законот, како и за азил и миграција.
„Комисијата обезбеди ажурирање за спроведувањето на реформите за миграција и азил, збир на закони на ЕУ усвоени во мај оваа година. Земјите-членки и Комисијата во моментов преземаат подготвителни чекори за да обезбедат овие закони да важат од јуни 2026 година. Врз основа на Според насоките на Комисијата, земјите-членки подготвија национални планови за имплементација во кои се утврдени активности и рокови за спроведување на законот“, се вели во соопштението на Советот на ЕУ.
Министрите за внатрешни работи денеска се сретнаа во рамките на Советот на ЕУ за правда и внатрешни работи, а утре ќе се одржи состанок на министрите за правда на ЕУ.
