ПРЕД 20 ГОДИНИ БЕШЕ САМО УБАВА ИДЕЈА: Соларната енергија се шири во Европа – како ќе биде во иднина?
Кога би направиле анкета – колку луѓе би ги знаеле имињата на кинеските соларни компании? Сигурно е дека тоа би било многу мала бројка. И ако им ги наведете имињата на нафтените гиганти на истите интервјуирани, големи се шансите тие да го препознаат името на барем еден. Тоа е затоа што овие вториве се во бизнис со децении, се рекламираат на различни спортски настани и можат да се видат на пумпи ширум светот.
Сепак, според овогодинешната анализа на Блумберг, соларните компании за кои речиси никој не слушнал наскоро ќе произведуваат повеќе енергија за светот од нафтените гиганти. Ова претставува вистинска технолошка и еколошка револуција, бидејќи значи дека проширувањето на сончевата енергија, како обновлива и одржлива енергија, конечно станува сеопфатно и дека дава резултати. Јавната перцепција е дека таа сè уште е неефикасна технологија со ограничена примена и дека сè уште не може да биде безбеден извор на енергија. Во пракса, во текот на 2023 година, дури 5 проценти од целокупното светско производство на електрична енергија потекнува од овој извор.
Кога станува збор за Европската унија, во 2022 година сончевата енергија обезбеди дури 7,5 отсто од електричната енергија на целиот блок и е многу блиску до надминување на хидроцентралите во наредните години. Во неколку земји-членки на ЕУ има огромен удел во производството на електрична енергија во 2022 година, како што се: Германија со 12%, Шпанија со 16%, Холандија 17%, Унгарија 18% и Грција 19%. Во оваа смисла, Европа е еден од светските шампиони во примената на оваа зелена технологија за производство на енергија, бидејќи во однос на уделот на електричната енергија произведена од овој извор, таа е над Кина, САД, Индија и други економски овластувања, со исклучок на Јапонија, која е малку погоре. Исто така, се чини дека оваа сончева експанзија е незапирлива во Европа и логично е прашањето што се крие зад тоа.
Сончевата енергија во моментов е најбрзо растечки извор на енергија во Европската унија. Денес како енергија е ефтина, чиста и флексибилна, поради што е доста применлива. Цената на сончевата енергија е намалена за дури 82% помеѓу 2010 и 2020 година, што ја прави најконкурентниот извор на електрична енергија во многу делови на Европа. За ова делумно се заслужни кинеските компании од воведот, кои имаат висока производна ефикасност. Во мај 2022 година, Европската комисија ја усвои својата соларна стратегија како дел од планот RePowerEU, со што се намалуваат различните бариери за пошироката примена на оваа технологија во пракса.
Друг фактор што влијаеше на овој раст во примената е унапредувањето на технологијата за складирање енергија со користење на батерии. Нивниот технолошки напредок и падот на цената од околу 80 проценти во претходните десет години се погрижија овој додаток да го олесни и проширувањето на соларните капацитети. Затоа складирањето енергија денес игра клучна улога во максимизирањето на ефикасноста и доверливоста на системите за соларни панели.
Производството на овој вид енергија е со променлив карактер, бидејќи зависи од сончевата светлина, која варира поради временските услови и циклусот ден-ноќ. За да се реши овој клучен предизвик и да се обезбеди стабилно снабдување со електрична енергија, системите за складирање на енергија се повеќе се интегрираат со соларни панели за складирање на вишокот енергија произведена во часовите на сончева светлина. Оваа складирана енергија потоа може да се користи за време на периоди на мала или нула сончева светлина, обезбедувајќи континуирано и стабилно напојување кое претходно барало фосилни горива или нуклеарна енергија.
Во оваа смисла, технолошкиот напредок и зголемувањето на обемот на производство на соларни панели и батерии, како и нивна истовремена употреба, овозможија пад на цената и на производите и проширување во самата Европска Унија. Овој раст во секторот за соларна енергија се очекува да продолжи и во наредните децении, бидејќи поради споменатиот пад на цените има поттик за големи инсталации и зголемена само-потрошувачка врз основа на фотоволтаични инсталации на покриви. Овој сектор отвора и нови работни места, кои се сметаат за доста безбедни во иднина, а според податоците на Европската комисија денеска во овој сектор работат над 600.000 луѓе и се проценува дека до крајот на оваа ќе надмине 1.000.000 деценија.
Ризици за понатамошно проширување
Најголем ризик за натамошното проширување на сончевата енергија може да биде падот на големите кинески компании, кои во минатото многу се потпираа на владината финансиска помош преку заеми, даночни олеснувања и директни субвенции. Тие на тој начин постигнаа глобална конкурентност и драстично го намалија производството на овој извор на енергија, а кинеските соларни панели брзо станаа околу 50% поевтини од европските. Ниските цени ги поттикнаа европските компании како што е швајцарската Мејер Бургер, некогаш најголемиот германски производител на сончева енергија, да се преселат во Соединетите држави и да ги искористат придобивките од програмите за поттикнување поттикнати од Џо Бајден. Други компании, како што е Solarwatt, отпуштија дел од персоналот за да ги намалат трошоците за производство.
Сепак, од Кина излегуваат се повеќе вести дека помалите производители на панели сè повеќе банкротираат и дека во моментов има повеќе понуда отколку побарувачка. Од друга страна, Европската Унија се подготвува да произведува се повеќе соларни панели на своја територија и да го зголеми уделот во производството, кој моментално е само околу 5 отсто, а над 90 отсто од панелите во Европа денес доаѓаат од Кина, што со себе носи ризици од зависност од ефикасноста на работењето на кинеските гиганти и подготвеноста на државата постојано да им помага.
Сепак, без разлика од каде ќе доаѓаат и каде ќе се произведуваат локално, се чини дека соларната револуција во Европската унија е реалност многу побрза отколку во остатокот од светот, каде што исто така се случува. Додека пред 20 години приказната за оваа енергија беше само убава идеја за поодржлив начин на добивање енергија, денес таа стана опиплив извор за сè поголем дел од светската популација и се чини дека ќе станува се повеќе и повеќе. Се чини дека поради глобалните цели за спречување на последиците од климатските промени, тоа секако има перспектива и дека заедно со ветерот е препознаено од владите ширум светот како еден од начините за излез од климатската криза. Пазарот исто така вели дека во голема мера е во корист на владите и нивните стратегии и дека обложувањето на соларна енергија може да се исплати во наредните години.
