„ОВОЈ ХАОС МОЖЕШЕ ДА СЕ ИЗБЕГНЕ“ Енергетски експерт за прекинот на струја
Денеска Далмација остана без струја, неколку минути дури и дел од Славонија, заедно со делови од Босна и Херцеговина, Црна Гора и Албанија. Прекинот на струја доведе до колапс на сообраќајот во градовите, а многу продавници престанаа да работат.
Иако веќе состојбата е стабилизирана, и градовите постепено добиваа енеригија, одредени региони останаа долг период без струја, што е особено проблематично поради екстремно високите температури кои го зафатија регионот.
Системот е преоптоварен?
Се уште не е откриена точната причина за овој колапс, а енергетскиот експерт Ивица Јакиќ, кој објасни како може да дојде до вакви прекини на струја во неколку земји. Покрај дефектот на една од трафостаниците, не е исклучена можноста за преоптоварување на системот.
Ивица Јакиќ рече дека голем проблем во Далмација е тоа што не сите сопственици на станови и станови, кои ги има се повеќе и имаат клима уреди, побарале доволно приклучок на струја во однос на планираната потрошувачка на струја. Затоа во шпицот на сезоната може да дојде до извонредно зголемување на потрошувачката на електрична енергија, а со тоа и преоптоварување.
– Пресметајте дека секој клима уред троши околу 2 kV електрична енергија во зависност од моќноста и дека таа неверојатно се зголемува. Во Далмација има многу голем број станови, а речиси сите имаат клима. Тоа може да влијае на зголемување од 25 kV моќност по зграда, а кога ги проектирале и граделе овие станови и станови, не сите барале доволно приклучок за струја во споредба со тоа колку струја мислеле дека ќе имаат.
„Нема да имаме безбедно лето“
Преносната и дистрибутивната мрежа во Хрватска не е дизајнирана за таква потрошувачка. Од друга страна, во Далмација не се изградени многу соларни електрани (или панели) за само-потрошувачка, а тие би го растовариле преносниот систем.
Ако причината е претераното конзумирање, тогаш сеуште нема да имаме безбедно лето бидејќи дефектите само ќе се зголемуваат – изјави Јакиќ за „Индекс.хр“.
„Хрватска можеше да го избегне овој колапс, а проектот што го отфрли денес ја спаси Србија“
Сепак, како што рече експертот, Хрватска имала можност да избегне таков колапс, но го отфрлила проектот и тој отишол во рацете на Србија, која денеска немаше проблеми со прекини на струја.
– На Хрватска и е понуден подморски кабел Хрватска – Италија кој би ја поврзал трафостаницата Коњско со Вила Нова во Италија и би ги растеретил овие далноводи од кои сега зависиме. Но, Хрватска тогаш одби и тој подморски кабел отиде во Црна Гора, ги поврза со Италија и сега работи, а преку Црна Гора е поврзан со Србија.
– Сега оваа обиколница овозможува пренос на струја од Србија преку Црна Гора и обратно. И затоа Србија денеска не го почувствува овој прекин на струја. Дел од Црна Гора денеска остана без струја бидејќи дефектот најверојатно не бил во реонот на трафостаницата што ја поврзува Црна Гора со Италија – рече тој.
„Хрватскиот енергетски систем е недоволен за голема потрошувачка на електрична енергија во шпицот на сезоната“
Јакиќ ни објасни како функционира системот во овој дел од Европа.
– Во Европа има ENTSO системи. Тоа е паневропски енергетски оператор кој се грижи за сите далноводи во Европа. Кога бројот на уреди се зголемува, може да дојде до застој во преносниот систем во случај на екстремна потрошувачка. Таа е енергетски оператор на цела Европа.
Тој далновод, кој оди од Црна Гора преку Босна и Херцеговина до Хрватска, е поврзан со Албанија и Грција, а Грција е најголемиот потрошувач на електрична енергија во овој дел од Европа. Понатаму, овој далновод оди и се поврзува овде кај Коњско во Далматинска загора и оттаму оди северозападно кон Риека. Второто коло оди преку Мостар до Ернестиново кај Осиек и го затвора колото на северот на Хрватска кај Копривница. Тој формира круг што го затвора производството и потрошувачката на електрична енергија во Хрватска и е поврзан преку Мостар со Босна и Херцеговина и до Црна Гора, каде што овозможува електричната енергија да циркулира во системот.
– Кога има прекумерна потрошувачка на електрична енергија, иако се уште не ја знаеме точната причина, може да дојде до метеж во енергетскиот систем, па одредени гранки на потрошувачка кои користат далноводи почнуваат да опаѓаат. Доколку дојде до поголем дефект на некоја од трафостаниците или ако дојде до пожар, тогаш целиот систем е блокиран и се распаѓа, како што се случи денеска. Која е причината за тоа останува да видиме – заклучи тој.
„Хрватскиот систем е недоволен“
Кога станува збор за прекумерна потрошувачка, факт е дека хрватскиот енергетски систем е недоволен за голема потрошувачка на струја во шпицот на сезоната. Исто така, недоволно е да се добие голема количина електрична енергија од обновливи извори на енергија.
– И затоа сега се турка изградбата на нов паралелен систем во Далмација, кој ќе ја собере целата соларна и ветерна електрична енергија и ќе ја стави во мрежата. Но, проблемот е компензацијата. Зошто ОДС и ХОПС не се обидоа да ја испратат струјата што се нудеше две години? Затоа што не знаат кој ќе плати за тоа – граѓаните, потрошувачите или државата – бидејќи давачките се исклучително високи – рече тој.
Тој посочи и дека овој систем покажал уште нешто.
– Има толку многу извори на обновлива енергија, ветерни електрани во областа од Задар до југ, каде што се нашите најсилни ветерни електрани, а парадоксот е што тие не работат, како и сите соларни панели на тој простор, бидејќи таму нема проток на струја – заклучи Јакиќ.
