ОН: Поради тригодишните кризи, уште 165 милиони станаа сиромашни
Пандемијата КОВИД-19, кризата со трошоците за живот и војната во Украина доведоа 165 милиони луѓе во сиромаштија од 2020 година, соопштија Обединетите нации, повикувајќи на „пауза“ во отплатата на долговите од земјите во развој за да се смени тенденцијата. .
Поради кумулативното влијание на економските шокови, 75 милиони луѓе паднаа во екстремна сиромаштија (приход под 2,15 долари на ден) помеѓу 2020 и 2023 година, додека други 90 милиони сега се под прагот на сиромаштија, односно имаат приход што не надминува 3,65 долари на ден , според пресметките на Програмата за развој на Обединетите нации (УНДП).
„Најсиромашните страдаат најмногу и нивните приходи во 2023 година се предвидува да останат под нивоата пред пандемијата“, се вели во извештајот на УНДП, насловен „Човечката цена на неактивноста: сиромаштија, социјална заштита и сервисирање на долгот, 2020-2023 година“. Земјите кои можеа да инвестираат во заштитни мрежи во изминатите три години спречија значителен број луѓе да се лизгаат во сиромаштија“, рече шефот на УНДП, Ахим Штајнер.
„Во презадолжените земји постои корелација помеѓу високите нивоа на долг, несоодветните социјални трошоци и алармантно високите стапки на сиромаштија. Развојната програма на Обединетите нации на тој начин препорачува „пауза“ во отплатата на државните долгови во земјите кои се принудени да избираат помеѓу сервисирање на долговите или помагање на своето население. Извештајот пресметува дека извлекувањето на овие 165 милиони „новосиромашни“ од сиромаштија би чинело околу 14 милијарди долари, со други зборови, 0,009% од глобалниот БДП во 2022 година, или нешто помалку од 4% од сумата што ја трошат земјите во развој за сервисирање на нивните долгови. Ако се додадат загубите на приходите на луѓето кои веќе беа под прагот на сиромаштија пред неодамнешните шокови, трошоците за помош ќе достигнат 107 милијарди долари.
„Неактивноста за реструктуирање на државните долгови на земјите во развој има човечка цена“, инсистираше Штајнер. „Потребни ни се нови механизми за да се предвидат и апсорбираат шоковите и да се направи финансиската архитектура да функционира за најранливите. Застарениот систем кој „ја одразува колонијалната динамика на ерата во која е создаден“, напомена генералниот секретар Антонио Гутереш, кој постојано повикува на реформи на меѓународните финансиски институции.
Од 2020 година, најсиромашните земји во светот се презадолжени за справување со пандемијата, повисоки сметки за храна и гориво поради војната во Украина, најбрзата инфлација во последните четири децении и повисоките каматни стапки. Сега, десетици влади – главно во Африка и на Блискиот Исток – трошат повеќе од двојно повеќе од своите приходи за отплата на долгови отколку за социјални програми. Се проценува дека 3,3 милијарди луѓе живеат во земји кои трошат повеќе за камати на банките или формалните заемодавачи отколку што трошат за образование или грижа за своите граѓани.
„Ова значи дека таква влада повеќе не може да ги плаќа своите наставници, не може повеќе да вработува лекари и медицински сестри во болниците, не може да обезбеди лекови за руралните здравствени центри“, според УНДП. Сето ова се претвора во помалку здравствена заштита, помалку образование, помалку гаранции за социјално осигурување кои можат да обезбедат привремено олеснување на луѓето кои „не по своја вина се наоѓаат во ситуација кога повеќе не можат да го прехранат своето семејство“.
За возврат, сиромаштијата и неспособноста на државата да помогне, да биде давател на услуги, почнуваат да ги поларизираат општествата. „Политичката поларизација, радикализацијата, губењето на политичката стабилност, земја која повеќе не може да увезува гориво, да обезбедува лекови или дури и основна храна, станува нестабилно општество“, се заклучува во извештајот.
