КАДЕ „ЗАПНА“ ГЕРМАНСКАТА ЕКОНОМИЈА? Еве зошто има потешкотии

Германија не бележи значителен економски раст во последните пет години. Тоа е неверојатен пресврт за најголемата европска економија, која во поголемиот дел од овој век го прошири извозот и доминираше во глобалната трговија со инженерски производи како што се индустриски машини и луксузни автомобили.

Анализирајќи ја германската економија и барајќи причини за тоа што всушност и се случи на една од најголемите економии, експертите укажуваат дека има неколку причини за тоа.

Енергетски шок од Русија

Одлуката на Москва да ја прекине испораката на природен гас за Германија по инвазијата на Украина нанесе сериозен удар. Со години, германскиот економски модел се потпираше на евтина енергија за да го поттикне производството на индустриски стоки за извоз. Во 2011 година, тогашната канцеларка Ангела Меркел одлучи да го забрза постепеното исфрлање на нуклеарната енергија во Германија, потпирајќи се на гасот од Русија како привремено решение додека земјата се оддалечи од јагленот и кон обновливите извори на енергија. Во тоа време Русија важеше за сигурен енергетски партнер, а предупредувањата од Полска и САД беа игнорирани.

Меѓутоа, кога Русија ги прекина испораките, цените на гасот и електричната енергија во Германија вртоглаво пораснаа, особено погодувајќи ги енергетски интензивните индустрии како што се челикот, хемикалиите, производството на ѓубрива и стаклото. Германија беше принудена да се сврти кон увоз на течен природен гас (ЛНГ) од Катар и САД, што е поскапо од гасот што се транспортира преку гасоводот.

Според истражувањето спроведено од Prognos AG за Баварската индустриска асоцијација, цената на електричната енергија за индустриските потрошувачи во Германија сега е во просек 20,3 евроценти за киловат-час, додека во САД и Кина, каде се наоѓаат многу конкуренти на германските компании, таа е само 8,4 евроценти.

Иако Германија во последниве години главно се сврте кон обновливите извори на енергија, тие не се развија доволно брзо за да го надополнат овој дефицит. Растот на ветерните електрани е забавен поради отпорот на локалните жители и регионалните власти, додека инфраструктурата за транспорт на водород како замена за фосилните горива во челичната индустрија сè уште постои само во фазата на планирање, пишува Euronews.

Кина: Од клиент до конкурент

Со години, Германија има корист од влегувањето на Кина во глобалната економија – дури и кога другите развиени земји ги загубија работните места поради кинеската конкуренција. Германските компании најдоа огромен нов пазарен простор за индустриски машини, хемикалии и возила. Во текот на почетокот и средината на 2010-тите, Mercedes-Benz, Volkswagen и BMW забележаа огромни профити продавајќи автомобили на пазар кој стана најголем во светот.

Во тоа време, кинеските компании главно произведуваа мебел и електроника за широка потрошувачка, што не беше во директна конкуренција со германскиот индустриски сектор. Меѓутоа, со текот на времето, кинеските производители почнаа да ги прават токму производите по кои Германија беше позната.

Кинеските соларни панели субвенционирани од државата речиси ги избришаа германските производители од индустријата. Додека во 2010 година кинеските компании зависеа од увоз на германска опрема за производство на соларни панели, денес глобалното производство на овие панели зависи од кинеската технологија. Владата во Пекинг дополнително ја зголеми поддршката за извозните сектори преку субвенции и стратешки индустриски политики. Резултатот е проширување на кинескиот извоз на челик, машини, соларни панели, електрични возила и батерии – кои директно се натпреваруваат со германските производи на глобалниот пазар.

Како најавтоориентирана економија во Европската унија, Германија имаше најмногу да загуби од стратегијата за индустриски извоз на Кина. Додека Кина не беше нето извозник на возила во 2020 година, до 2024 година извезуваше пет милиони автомобили годишно. Во истиот период, нето извозот на Германија се преполови на 1,2 милиони автомобили. Проценките покажуваат дека производствениот капацитет на Кина моментално достигнува 50 милиони возила годишно, што е приближно половина од глобалната побарувачка.

Заштеда на инвестиции

Германија стана самозадоволна во текот на годините на економска експанзија и ги одложи инвестициите во долгорочни проекти како што се железничката инфраструктура и брзиот интернет. Владата успешно го балансираше буџетот, а понекогаш дури и постигна суфицити благодарение на даночните приходи од силната економија.

Денес, германските патници се соочуваат со доцнење на возот и чести прекини на услугата бидејќи се поправаат дотраените пруги. Во некои рурални области сè уште не е достапен брз интернет. Далноводот што треба да носи електрична енергија од ветровитиот север на Германија до фабриките на југ, заостанува со години и нема да биде завршен пред 2028 година. Клучниот автопатски мост што го поврзува индустрискиот Рур со југот на земјата беше затворен во 2021 година – цели десет години откако се појавија сомневања за неговата издржливост. Заменетиот мост нема да биде готов пред 2027 година.

Дополнително, уставниот амандман од 2009 година ја ограничи способноста на владата да се задолжува, спречувајќи ја владата да ги зголеми инвестициите преку трошење на дефицит. Прашањето за олеснување на овој таканаречен „механизам за сопирање на долгот“ ќе биде едно од најспорните за германската влада по изборите на 23 февруари.

Недостаток на квалификувани работници

На германските компании им е сè потешко да најдат работници со соодветни вештини – од високо обучени ИТ професионалци до едукатори, старатели и хотелски персонал. Според истражувањето спроведено од Германската стопанска комора меѓу 23.000 компании, 43 отсто од компаниите не успеале да ги пополнат отворените работни позиции. Тој процент се зголемува на 58 отсто во компаниите со повеќе од 1.000 вработени.

Намалениот интерес на младите за СТЕМ областите (наука, технологија, инженерство и математика) дополнително ја влошува ситуацијата, додека стареењето на населението го зголемува притисокот врз пазарот на трудот. Недостатокот на прифатлива грижа за деца принудува многу жени да работат со скратено работно време или целосно да ги напуштат своите работни места. Дополнително, строгата бирократија го отежнува ангажирањето квалификувани странски работници, иако законот донесен во 2020 година, а потоа заострен во 2023 година, беше дизајниран да го олесни процесот.

Бирократија

Долгите административни процедури и прекумерната документација ја кочат германската економија, предупредуваат компаниите и економистите. Добивањето градежна дозвола за турбина на ветер може да трае со години. Германските деловни групи укажуваат на голем број примери на прекумерна регулатива:

– Компаниите кои инсталираат соларни панели мора да се регистрираат и кај државните регулатори и кај локалниот дистрибутер на енергија, иако дистрибутерот може автоматски да ги проследи податоците до властите.

– Од рестораните се бара рачно да ги снимаат температурите на фрижидерот и да водат хартиена евиденција еден месец, дури и кога податоците се чуваат дигитално.

– Законот што ги обврзува компаниите да потврдат дека нивните добавувачи се усогласени со еколошките и работните стандарди поставува построги правила од оние што ги бара ЕУ, ставајќи ги германските компании во неповолна положба во споредба со конкурентите од другите европски земји.

Нин.рс