ИМААТ ЛИ ИДНИНА? – Се помал е бројот на слободните зони во Хрватска
За десет години приходите на слободните зони во Хрватска паднале за речиси 70 отсто, бројот на претприемачи во нив паднал од 234 на 57. И покрај тоа, тврдат упатените, нивната улога и понатаму е важна.
Се намалува бројот на слободните зони во Хрватска, како и на фирмите што функционираат во нив. На пример, во 2019 година имавме осум активни слободни зони во кои работеа 71 корисник, а работеа нешто помалку од три илјади работници.
До крајот на 2022 година остануваат шест слободни зони. Имало 57 претприемачи кои вработиле нешто помалку од две илјади работници, според извештајот за бизнисот со слободни зони во Хрватска за 2022 година. Ако се спореди нивниот бизнис со оној од пред 12 години, односно 2012 година, значителен и континуиран пад е видливи. Во слободните зони тогаш работеа 234 корисници и работеа речиси осум илјади луѓе.
Приходите што ги оствариле изнесуваат 730 милиони евра. Во 2022 година, пак, остварија 223 милиони евра. За десет години приходите на слободните зони паднале за цели 69 отсто. Но, во однос на претходната 2021 година, тие се нешто повисоки – 0,56 отсто, а бележат раст на извозот од 23 отсто на 158 милиони евра.
Бројките сугерираат дека слободните зони не се привлечни за претприемачите, но Дубравка Марас, претседател на Хрватското здружение за слободна зона, не се согласува.
„Броевите треба да се приспособат на времето и контекстот. Со влезот во ЕУ статусот на слободните зони се промени во еден дел и нивното работење е регулирано со царинското законодавство на Европската унија“, вели Марас, напоменувајќи дека имало одредено чистење и дека Хрватска денеска има адекватно број на слободни зони во однос на нивните позиции.
Имено, нивното формирање е лансирано токму со цел да се создаде квалитетна претприемничка средина во Хрватска. Слободните зони се всушност поткатегорија на претприемачки зони и им овозможуваат на нивните корисници – претприемачи – да ја споделат инфраструктурата, што треба да придонесе за рационализација на работењето и намалување на трошоците.
Главната разлика помеѓу слободните и претприемачките зони е во царинскиот и даночниот режим и начинот на основање. Согласност за формирање слободни зони даваат Владата, и претприемачките градови и општини.
Од седумте слободни зони што работеа во текот на 2022 година, три беа копнени, а четири беа пристаништа (Загреб, Шкрљево во Риека и Осиек на копно, и пристаништата во Риека, Плоче, Пула и Сплит). Најдобри деловни резултати во 2022 година оствари пристаништето Плоче со приходи од 15,1 милиони евра и добивка од 1,7 милиони евра. Најлошо постигна пристаништето Пула, кое 2022 година ја заврши со загуба од 247.000 евра.
Истата година истече концесијата за слободната зона Осиек, а концесионерите не побараа продолжување. Истечеа концесиите и за слободната зона Кукуљаново, Крапина-Загорје, Сплит-Далмација слободната зона и онаа во Загреб. Само слободната зона на Загреб побара продолжување на концесијата, која беше доделена за дополнителни 12 години.
Пословни.хр
