Хрватски сеизмолог објаснува како зградите во Турција доживеаја колапс и дали земјотресите можат да се предвидат
Хрватскиот
сеизмолог Крешимир Кук за Фактор објаснува дека во Турција имало пропусти при
градењето на објекти и тоа доведе до уништување на огромен број живеалишта, по
разорниот земјотрес од 7.8 степени кој се случи пред десетина дена.
За земјотресот со
јачина од 7.8 степени во Турција, вели дека е еден од најсилните на тоа
подрачје.
„Магнитудата е физикална јачина која е директно поврзана
со енергијата ослободена при потресот. Вредноста на магнитудата од 7.8 степени
по Рихтер е најдобар показател дека се работи за голема количина енергија која
преку сеизмички бранови, потреси ослободила голем дел на мало епицентрално
подрачје и тоа ги оправдува големите разорувања кои овој потрес ги направи. За
да можат зградите да ги издржат силите кои против нив делуваат при вакви
земјотреси, тие мора да се градени по законите и принципите на градба отпорна
на земјотреси. Голем број од старите објекти, старите згради, посебно на
подрачјето на Сирија, за жал немаа ни теоретски шанса да го издржат овој
потрес. Модерните згради, кои се неодамна изградени, мораа да бидат направени
на начин да мораат и можат да одолеат на ваков силен потрес. Турските колеги
сеизмолози добро и прецизно ги пресметале сите прецизни сеизмички параметри.
Тие пресметки се достапки на целокупната стручна и експертска заедница и надвор
од матичната земја (во овој случај со Турција, по пат на сеизмолошките карти,
пресметана е сеизмолошката опасност и слично) и многу тешко би се случило да
има некоја погрешна пресметка, таа да биде прифатена или да не биде
забележана“, раскажува сеизмологот.
Тој вели дека
деновиве сме сведоци на тоа дека закони постоеле за конкретните градби, но тие
не биле почитувани. Затоа смета дека се случи колапс на многу згради кои скоро
се изградени во Турција. Во однос на тврдењата дека некој успеал да ги предвиди земјотресите, вели дека тоа не е точно.
„Зборувајќи за
прогнозите за потресите, битно е да се нагласи дека не постои стручен ниту
научен основ на кој тие би се темелеле, односно тоа тврдење на одредени
поединци дека го предвиделе, најавиле овој потрес едноставно не може да биде
точно. Потресите (оние најсилните) од тектонска природа, ги предизвикуваат
сили и процеси во внатрешноста на Земјата и не се покажала никаква поврзаноста
со планетарните или сличните појави кои наводно би требало да ги предизвикаат.
После секој силен потрес, имаше тврдења дека некој однапред ги предвидел, но
тоа не е можно“, рече Кук.
Со програмата за градежна
амнестија од 2018 година, милиони згради низ Турција добија дозволи иако не
требало да ги имаат .
Претседателот Реџеп Таип Ердоган е под силни критики
за широко распространетата програма за амнестија во 2018 година.
Инаку, по силниот потрес, имаше стотици послаби потреси на турското тло.
Освен Турција, погодена е и Сирија. Холандскиот
научник Френк Хогербетс тврдеше дека го предвидел
силниот земјотрес кој ги стресе Турција и Сирија. Два дена по ред, земјотреси има и во Романија.
Сања Атанасовска
