Хрватска стана скапа земја, цените за храна никогаш не се враќаат по старо

Во текот на изминатите години, Хрватска стана скапа земја, а цените на прехранбените производи, овошјето и зеленчукот секогаш растат.

Како резултат на тоа, стана речиси вообичаен феномен граѓаните во потрага по поевтини прехранбени производи да одат во Босна и Херцеговина, Унгарија или Словенија за да направат поголема набавка и да заштедат пари. Ситуацијата дополнително ја влоши инфлацијата откако еврото беше воведено како официјална валута во Хрватска.

Од 1 јануари 2023 година, една и онака скапа земја стана уште поскапа, за што најдобро сведочат граѓаните кои секојдневно ги посетуваат продавниците и можат сами да се уверат. Голем број граѓани кои живеат во Германија, Австрија, Швајцарија и други земји, а кои во текот на годината доаѓаат во Хрватска за да ги посетат роднините или на одмор, укажуваат на високите цени во хрватските продавници.

Граѓаните навикнаа

„Веќе се навикнавме на таа висока цена, па веќе не ни е чудно. Најмногу се зборуваше во месеците кога беше воведено еврото и како цените поскапеа преку ноќ. Подоцна повторно се навикнавме и така оди со години иако најдобро знаеме како да се справиме со сето тоа.

Најлошиот дел од целата оваа висока цена е фактот што платите останаа исти и што не се зголемени за 50 отсто или повеќе проценти, бидејќи некои цени останаа исти“, вели Горан Медиќ од Вуковар за Ал Џезира.

Додава дека и тој, како и многу други сограѓани, одел во Србија на шопинг, но дека веќе не го прави тоа затоа што сега таму цените се дури и повисоки отколку во Хрватска. Резултатот од сето ова е што, како што вели, внимава што и колку ќе купи, следи промоции, посетува разни продавници и слично.

„Тоа ни стана вообичаено бидејќи нема друг начин да заштедиме некое евро. Сите се надеваме дека платите наскоро ќе почнат да ни растат и ќе го следат поскапувањето на прехранбените производи. Но, не растат само цените на храната, туку и сите други цени. Одвреме-навреме се слуша дека поскапела водата, собирањето смет и слично. Излегува дека сега најевтина цена има облеката, а и опремата“, истакнува Медиќ.

Во прилог на неговите зборови се и низа споредбени цени во некои хрватски и германски продавници. Така во Хрватска цената на 10 јајца е 2,39 евра, а во продавниците во Германија 2,29 евра.

Во Хрватска цената на путерот Пилос е 1,99 евра, а во Германија 1,59 евра. Во Германија килограм граполо домати е 1,29 евра, а во Хрватска 1,79 евра.

Останатите цени се значително пониски во Германија, па килограм нектарини во Хрватска чини 3,99 евра, а во Германија 2,49 евра, килограм нутела во Хрватска чини 8,99 евра, а во Германија 6,52 евра, трислојна тоалетна хартија во Хрватска чини. 2,99 евра, а во Германија 2,45 евра…

Повеќето производи во германските продавници се поевтини отколку во Хрватска, иако има некои производи кои се подостапни во Хрватска.

Треба да се напомене дека лани во Германија просечната нето плата била 2.741 евро, додека во март во Хрватска била 1.326 евра. Зборувајќи за просечната плата, граѓаните редовно посочуваат дека и денес во Хрватска има многу луѓе кои работат за минимална плата, па за нив тие 1.326 евра и понатаму се плата за која можат само да сонуваат. Минатата година просечната нето пензија во Германија била 1.209 евра, додека во исто време во Хрватска била 491,34 евра.

Од повеќе причини

Говорејќи за високите цени на прехранбените производи, Маја Боговиќ, директорка на трговскиот сектор во Хрватската стопанска комора (ХГК), вели дека секој деловен субјект самостојно ги одредува цените на пазарот на кој работи, како и дека цената на производот се состои од трошок, трговска маржа и даночна стапка ако таа се пресмета.

„Разликата во цената од пазар до пазар може да биде условена од политиката на компанијата, даночните давачки, конкуренцијата, различните трошоци и слично. „Кога зборуваме за трговци кои работат во Хрватска, нивните логистички трошоци се зголемуваат поради географската локација“, рече Боговиќ.

За причините поради кои прехранбените производи, овошјето и зеленчукот се значително поскапени во Хрватска, универзитетскиот професор и економски аналитичар Дамир Новотни вели дека има повеќе причини за тоа.

„Една од тие причини е даночното оптоварување кое во Хрватска е високо во споредба со некои други земји и затоа самиот производ е веднаш поскап. Второто е домашното производство, кое кај нас е недоволно, бидејќи во Хрватска не произведуваме доволно пченица за домашни потреби. Со сето тоа Хрватска е мал пазар со помалку од четири милиони жители. Поради сето ова, можеме да очекуваме дека цените на храната и прехранбените производи во Хрватска ќе продолжат да бидат високи“, вели Новотни.

Некогашниот министер Љуба Јурчиќ вели дека Хрватска увезува многу храна, па увезува 70 отсто од потребите за млеко, 50 отсто од потребите од месо и зеленчук… Во исто време, според Јурчиќ, земјоделските површини се фрагментирани, така што сето тоа води кон недоволно производство.

Тој посочи и дека во хрватското земјоделство недостига вклучување на научната страна што би довело до зголемување на производството бидејќи, како што рече, „колку и да е некој бистар и талентиран, тој не може да ја замени науката и придобивките што ги носи“.

„Сето тоа го имаат развиените земји, па илузорно е да се очекува дека некој може да направи нешто големо со еден потег и да ги сврти работите на подобро. Мораме да почнеме да работиме систематски, да имаме стратегија, да ја вклучиме науката и сè да биде поврзано. Во Хрватска нема систематски пристап, туку се прави така што се ќе се среди само по себе, што го воведоа неуки или намерно работеа против Хрватска. Тие и нанесоа поголема штета на Хрватска од агресорите за време на војната. Поради сето ова, граѓаните не можат да очекуваат пониски цени на храната до дополнително известување“, заклучи Јурчиќ.