ЕВЕ КАКО МОЖАТ ДА СЕ ПОНИШТАТ ИЗБОРИТЕ ВО СРБИЈА: Ќе падне ли Вучиќ?

Најсилната опозициска група Србија против насилството организира протести пред Републичката изборна комисија, а носителката на листата Мариника Тепиќ штрајкува со глад со барање да се поништи целиот изборен процес.

Опозицијата тврди дека власта донела гласачи од странство да одлучуваат за локални прашања во главниот град, што, како што тврдат, заедно со нерегуларностите како купување гласови и притисоци врз гласачите констатирани од меѓународните набљудувачи, би биле доволни за поништување на изборите во Белград.

Процедурите покажуваат дека на маса се две опции: повторување на изборите на одредени избирачки места со објавување на конечните резултати, како и поништување на изборните резултати, со распишување нови избори.

Иако повторувањето на изборите е рецепт кој е многупати испробан, поништување на изборите постои во правната теорија, но тоа досега го немало во судската пракса, вели Маријана Пајванчиќ, редовен професор на Правниот факултет во Нови Сад.

„Улицата не решава многу работи, се мора да заврши со правна процедура, а највисоката инстанца на која можете да отидете е Уставниот суд на Република Србија“, изјави Пајванчиќ за Би-Би-Си на српски.

Што е повторување на гласањето?

Кога резултатите од гласањето не можат да се утврдат на избирачкото место или ако гласањето на тоа избирачко место е откажано поради нерегуларности, се организира повторено гласање.

Решението за прегласување на избирачкото место донесува Републичката изборна комисија во рок од три дена од денот на објавувањето на одлуката на официјалната веб-страница дека резултатите од гласањето не можат да се утврдат на тоа избирачко место, односно дека гласањето на тоа избирачко место е откажано, се наведува на веб-страницата на Центарот за истражување, транспарентност и отчетност (ЦРТА).

Ова е добро позната практика во Србија, што се случуваше во претходните изборни циклуси, потсетува Бојан Клачар, директор на Центарот за слободни избори и демократија (ЦеСИД), за Би-Би-Си на српски јазик.

„Гласањето ќе се повтори доколку се утврди дека се оправдани приговорите на гласачите или членовите на избирачкиот одбор за спроведување на избори на одредени избирачки места“, додава тој.

Исто така, како што појаснува, РИК и локалните изборни комисии по службена должност можат да донесат одлука за повторување на гласањето, доколку забележат дека изборите не се спроведени согласно сите прописи.

„На пример, ако записникот не е правилно пополнет, или ако не е потпишан од најмалку тројца членови на избирачкиот одбор, или ако има повеќе гласачки ливчиња во гласачката кутија отколку што имало запишани гласачи“, вели Клачар.

Доколку гласачите и партиите веруваат дека РИК и локалните изборни комисии, како што е Градската изборна комисија (ГИК) во Белград, не одговориле соодветно на приговорите, можат да се обратат до повисоките инстанци.

Учесниците на изборите кои не се задоволни од работата на ГИК можат да се жалат до РИК, а понатаму и до Управниот суд“, вели Пајванчиќ.

Како што додава тој, повисока инстанца за жалби против работата на локалните изборни комисии се повисоките судови.

За жал, сето ова може да се одолговлекува до недоглед“, посочува Пајванчиќ.

Што е прескокнување?

Кога учесниците на изборите се незадоволни од работата на Управниот и Вишите судови, највисока инстанца до која можат да се обратат е Уставниот суд.

Професорот Пајванчиќ вели дека Уставниот суд може да укине одредени фази од изборната процедура, но и целиот избор.

„Кога постои сомневање дека изборните прекршувања значително влијаеле на резултатот од гласањето, можно е да се поведе одлука за изборниот спор пред Уставниот суд“, објаснува тој.

Како што додава, Уставниот суд има обврска да постапи итно во тој случај.

Пајванчиќ оценува дека група од 25 пратеници би била најефикасна за покренување изборен спор.

„Тие имаат статус на овластени предлози, па затоа Уставниот суд би морал итно да реагира“, вели тој.

Тоа, како што додава, можат да го направат и пратениците во заминување, потсетувајќи дека „нивниот мандат трае додека не се формира нов парламентарен состав“.

Експертот смета дека „има основа за откажување на целиот изборен процес“.

„Во сите фази на изборите, од кандидирање до гласање, се појавија сомнежи дека има нерегуларности“, додава тој.

BBC.rs