Експерти за ужасниот масакр во Градачац: Зошто Мета видеото од убиствата го чуваше достапно на Инстаграм со часови
Грозоморното дивеење на полудениот убиец и самоубиец Нермин Сулејмановиќ вчера во Градачац ја шокираше БиХ и јавноста во регионот. Убиството на невенчаната сопруга Невзета Хеќимовиќ го пренесуваше во живо на Инстаграм, а потоа уби уште две лица и рани уште тројца. На крајот си го одзеde животот.
Видеата на кои се гледа убиството на несреќната жена и говорот на убиецот беа отстранети од Инстаграм, но за тоа беа потребни неколку часа, поточно три! Полицијата соопшти дека инспекторите на Одделот за компјутерски криминал во соработка со МУП на кантонот Тузла и со одобрение на обвинителот ја отстраниле снимката од социјалната мрежа Инстаграм.
Не е прв пат да се случи вакво нешто. Имено, имаше и претходни случаи кога налудничави убијци ги пренесуваа своите крвави дивеење на социјалните мрежи. Пред три години, TikTok, откако доби дојава дека има видео од смртта на бразилски тинејџер на интернет, чекаше речиси три часа пред да ја пријави целата работа во полиција.
Тие не се единствените! Фејсбук, Инстаграм, Јутјуб… се само неколку од популарните платформи кои со години се критикувани дека не реагираат доволно брзо кога треба да се отстранат експлицитните и насилни содржини и покрај правилата кои строго забрануваат ваква содржина, пишува Слободна Далмација.
– Нашите системи автоматски го препознаваат видеото на социјалната мрежа и ги отстрануваат сите содржини што ја нарушуваат нашата политика против прикажување, глорифицирање и промовирање самоубиства и убиства. Им благодариме на корисниците кои известуваат за таква содржина и ги предупредуваат другите за тоа – ова е најчестиот одговор што може да го добијат новинарите кога ќе испратат официјално барање на оваа тема до ПР службите на социјалните мрежи.
Сите социјални мрежи се засноваат на различни алгоритми кои се пристрасни и ја одразуваат политиката и волјата на сопствениците на социјалните мрежи, изјави за „Слободна Далмација“ експертот за ИТ Луцијан Цариќ.
– Таму се дозволени говори на омраза, клевети, навреди, сето тоа се случуваат таму редовно, дури и ако ги пријавите. Социјалните мрежи воопшто нема да ги отстранат, без разлика дали се работи за лажни профили, реклами, производи или нешто друго. Апсолутно ништо нема да се случи ако го пријавите и тоа е голем проблем.
Ова се очигледни измами. Едноставно носи пари и тешко е да се регулира нешто такво. Најголемите мрежи како Фејсбук и Инстаграм, односно Мета, се исклучително моќни и заработуваат огромни суми на пари, а не постојат правила што треба да ги почитуваат, освен нивните – изјави Цариќ.
На прашањето дали е можно намерно да оставаат видео како вчерашното убиство со часови само за да заработат дополнителни пари, тој вели дека е тешко да се каже.
– Сакам да кажам дека намерно го оставаат она што го сметаат за контроверзно. Содржина која ги привлекува луѓето да ја гледаат и коментираат. Тоа се многу сомнителни критериуми, нема ред бидејќи не ги интересира – смета Цариќ.
На прашањето како е можно видеото од вчерашните убиства да е достапно на Инстаграм неколку часа, тој одговори:
– Прашање е зошто не реагираа. Очигледно не им е грижа! Верувам дека можеше да се отстрани многу порано. Затоа што тоа може да се види и од други слични примери што се случија ширум светот кога убијците ја објавуваа содржината на нивните злосторства на социјалните мрежи, а тие веднаш не беа цензурирани. Велам, последици за социјалните мрежи – нема!
Социјалните мрежи како Мета се финансиски титани. Таргет е фабрика за пари, немаат проблем да прават добро или лошо. Се додека заработуваат, тоа е добро за нив. Законодавството пропишува регулирање на спорните содржини, но не сум сигурен дали има рокови и како се применуваат и кои се можните санкции. Не се сеќавам дека имало некои драстични казни, ако воопшто имало.
– Социјалните мрежи можат да го спречат тоа до одреден степен. Во прашање е временска реакција и на таква содржина треба веднаш да се реагира! Но, бидејќи тие се обработуваат алгоритамски, тоа не е под човечка контрола.
Се додека не стигне до личност која ќе го вклучи алармот со прилагодување на тие алгоритми, поминува многу долго време. Бројот на тие луѓе е многу ограничен и прашање е колку време ќе биде потребно за да се отстрани нешто од мрежата. Кога луѓето би следеле се што е објавено на социјалните мрежи, ќе ви треба еден монитор по корисник, што не е можно. Затоа, за жал, мислам дека овие ситуации ќе продолжат да се повторуваат.
„Слободна Далмација“ на оваа тема разговараше со Жељко Цвртил, поранешен криминален инспектор и експерт за безбедност.
– За мене е незамисливо, страшно, некои од луѓето што го гледале да не реагираат и да не ја известат полицијата – истакна Жељко Цвртила.
На прашањето како коментира дека убијците дури пишувале пораки во кои го величаат тоа што го направил, Цртила вели:
– Тоа се познати отстапувања од порано, има случаи кога жените се заљубуваат во масовни убијци и им праќаат писма во затвор, некои дури и се омажиле за такви луѓе. Таквите личности кои ги величаат џелатите мислат дека се славни, нешто им се меша во главата и почнуваат да ги перцепираат убијците на поинаков начин. Некои дури мислат дека не го направиле тоа, па се јавуваат заштитни пориви да се заштитат убијците и да им се помогне.
На прашањето зошто во нашиот регион се случуваат се повеќе масовни убиства, Цвртила вели дека е тешко да се одговори на тоа прашање.
