ЦЕНИТЕ НА НЕДВИЖНОСТИТЕ ВО ЕУ ПАЃААТ ТРЕТ МЕСЕЦ ПО РЕД – никој не сака да зборува за меур, ама имало доста „пена“ на пазарот

Рекорден пораст на цените на недвижностите во Хрватска не е нова вест, но последните податоци се особено алармантни. Во последните три месеци од 2022 година, Хрватска беше апсолутен рекордер во ЕУ по раст на цените, а што е уште полошо, таа е една од ретките земји каде што растот се забрзува.

Во некои земји се зборува за опасност од криза со недвижностите, а за прв пат по неколку години повеќе земји имаат пад на цените на недвижностите отколку што има пораст на нив. Кога ќе се вклучат најновите податоци, Хрватска е на второто место во ЕУ во однос на годишниот раст на цената на недвижностите.

Агентите за недвижности во Хрватска во текот на минатата година не ни очекуваа дека растот на цените ќе запре, но сепак загрижувачки е фактот што недвижностите во Хрватска поскапуваат, иако периодот на поскапување на недвижностите заврши во цела ЕУ, па дури и во некои се драстично поевтини. Како да се објасни таквото движење на цените?

Најголем пораст на цените на недвижностите во ЕУ

Во просек, на ниво на ЕУ, цените паднаа за 1,5 отсто во последните три месеци од 2022 година, од кои најмногу во Данска (-6,5 отсто), Германија (-5 отсто), Кипар (-4 отсто), Шведска (- 3,4 проценти) и Финска (-3,4 проценти). Со исклучок на Кипар, сите наведени земји забележаа половина година пад на цените (два последователни квартали), па се споменува кризата со недвижностите.

Европската централна банка (ESB) веќе предупреди за ова во извештајот објавен во мај минатата година.

„Како што динамиката на цените на станбените недвижности ги надминува основните законитости, се зголемува и превреднувањето“, наведува ЕЦБ. Во превод, сметаат дека недвижностите се преценети и дека ќе следи голем пад на цените.

Ова веќе се случува во некои земји, а други се лизгаат кон тоа сценарио. Не мора да се работи за опасност од криза со недвижностите, иако остриот пад на цените на недвижностите може да има многу негативни последици за остатокот од економијата.

Ова важи секаде освен во Хрватска. Во последните три месеци од 2022 година, во однос на претходниот квартал, цените пораснаа за 4,7 отсто, што е втор најголем квартален пораст на цените во Хрватска откако Еуростат води податоци, т.е. од 2010. Првиот најголем е забележан во првите три месеци од 2022 година, пишува Index.hr.

Во Хрватска растот е 17,3 отсто

Податоците на ниво на цела година не се многу подобри. Во Хрватска, цените на недвижностите на крајот на 2022 година пораснале за 17,3 отсто во однос на истиот период од претходната година. Интересно е што растот е најмал во јадранскиот регион, 12,3 отсто. Најголема била во Загреб (22,5 отсто), а во останатиот дел од Хрватска била 17,5 отсто.

Гледајќи ја целата ЕУ, растот во Хрватска беше втор најголем. Просечниот пораст на цените на недвижностите во ЕУ е само 3,6 отсто, додека во Финска, Германија, Шведска и Данска цените паднаа. Единствен повисок раст од Хрватска забележа Исланд, а повеќе од 15 отсто раст забележа и Естонија, Унгарија и Литванија.

Ова е најголем пораст на цените на недвижностите во Хрватска откако Евростат има податоци, поточно од првиот квартал од 2010 година Хрватската народна банка има постари податоци, а погледот на нив открива дека ова е најголем квартален пораст на цените во споредба со истиот период од претходната година од крајот на 2003 година, кога е забележан раст од 20,9 отсто.

„Луѓето сè уште држат нереални цени“

На самитот на регионалните гувернери што се одржа во Риека на 5 април, гувернерот на Хрватската народна банка, Борис Вујчиќ предвиде дека цените во Хрватска наскоро ќе почнат да паѓаат.

„Тоа е потенцијален проблем, во смисла дека имавме многу „пена“ на тој пазар, а некои зборуваа за меур, но јас не би го рекол тоа. Видовме и дека бројот на трансакции веќе почна да опаѓа. Она што обично го гледаме на пазарот на недвижности е дека прво паѓа бројот на трансакции, а потоа паѓаат цените. Со други зборови, луѓето се уште бараат нереални цени, не можат да продадат, а потоа паѓаат цените на недвижностите, прокоментира Вујчиќ во таа прилика, пишува Index.hr.

Тој смета дека постојат суштински причини зошто растот на цените на недвижностите во Хрватска е толку голем и дека тоа не е „балон“. Како прва причина, тој ги наведува ниските каматни стапки на кредитите во претходниот период, заедно со ниските стапки на депозитите, што доведе до тоа луѓето да ги повлечат заштедите од банките и да инвестираат во недвижен имот.

Друга причина е преминувањето на еврото и трошењето на дел од парите на недвижен имот пред датумот на влез во Шенген. Влезот во Шенген делуваше кон раст со тоа што го направи пазарот на недвижности во Хрватска попривлечен од порано за странците, објасни гувернерот.

„Сè уште слаба понуда, но се гради“

Се повеќе се градат станови, но тоа не е доволно за да се задоволи растот на побарувачката. Индексите на обемот на градежните работи, кои се базираат на часовите одработени на работниците на градилиштата прилагодени со факторот на продуктивност, се повисоки за 3,8 отсто во јануари 2023 година во однос на јануари 2022 година.

Во 2022 година се издадени 11.165 одобренија за градење, што е за 5,8 отсто повеќе од претходната година. Проценетата вредност на работите е 43,2 милијарди куни, што е за 35,4 отсто повеќе во однос на 2021 година, а планирана е изградба на 18.991 станови, што е за 14,0 отсто повеќе.

Извор: Index.hr