„Бали-бег меѓу политичарите“: Новиот шеф на турската дипломатија е искусен шпион кого жените го обожаваат

Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган минатиот викенд именуваше министри во својата влада, а Министерството за надворешни работи отсега ќе го води Хакан Фидан. Тој е турски државник и член на АК партијата, а претходно беше директор на Националната разузнавачка организација од 2010 до 2023 година. Тој на оваа функција ќе го замени Мевлут Чавушоглу, а често го добиваат и прекарот „Бали-бег меѓу политичарите“.

Чавушоглу на оваа функција беше од 2014 година и стана познато име во светската политика, па многумина беа изненадени од веста дека тој повеќе нема да биде министер. Тој важеше и за еден од најверните кадри на Ердоган. Сепак, на почетокот на новиот историски мандат, Ердоган реши да направи радикални промени – Хакан Фидан е еден од нив.

Како поранешен шеф на разузнавањето, Фидан „пливаше на различни терени“, од Блискиот Исток до Европа, Африка до Русија, собирајќи увиди и ширејќи го своето влијание. Неговото доаѓање на позицијата министер за надворешни работи, иако не без предизвици, означува значајна пресвртница во турската надворешна политика.

Кој е Хакан Фидан?

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, TBMM Genel Kurulu’nda yemin etti. pic.twitter.com/9kRiIZhAkf

— HakanFidan.tr (@hakanfidan_tr) June 7, 2023

Хакан Фидан е роден во 1968 година во Анкара. Бил обучуван во Армиската борбена школа и школата за армиски јазик. Значителен дел од неговите академски студии завршил за време на службата во Турските вооружени сили (ТСК).

Тој има диплома за менаџмент и политички науки на Глобалниот кампус на Универзитетот во Мериленд. Потоа магистрирал и докторирал на Универзитетот Билкент.

Работел како подофицер во турската армија од 1986 до 2001 година. По неговата служба во ТСК, Фидан се фокусираше на академскиот живот и предаваше курсеви за меѓународни односи на универзитетите Хачетепе и Билкент во турскиот главен град Анкара.

„Во 2001 година доброволно го напушти воениот рок и дипломираше менаџмент и политички науки во Соединетите Американски Држави. „Студиите ги продолжи во Виена, Женева и Лондон“, пишува Hurijet.

Фидан, кој исто така работеше во седиштето на Корпусот за брза реакција на НАТО во Германија, беше висок политички и економски советник во австралиската амбасада во Анкара две години, почнувајќи од 2001 година.

Неговата работа вклучуваше управување со Турската агенција за соработка и координација од 2003 до 2007 година. Фидан, кој беше назначен за заменик потсекретар на премиерот на 14 ноември 2007 година, беше назначен за член на Одборот на Меѓународната агенција за атомска енергија во ноември 2008 година. Тој стана член на управниот одбор на Меѓународниот универзитет Ахмет Јесеви на 8 март 2008 година и поднесе оставка од оваа функција во февруари 2011 година.

29 Ağustos 2014’te devraldığım Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı görevini bugün kardeşim ve dava arkadaşım Hakan Fidan’a devretmenin huzuru ve mutluluğu içerisindeyim.

Bu şerefli görev süresince birlikte çalıştığımız; dünyanın gıpta ile baktığı Türk diplomatlarına ve tüm… pic.twitter.com/KdgaBJQz19

— Mevlüt Çavuşoğlu (@MevlutCavusoglu) June 5, 2023

„Шефот“ на Ердоган

Работел и како советник за безбедност на актуелниот претседател Реџеп Таип Ердоган. Тогаш започнува неговата вистинска политичка работа. Ердоган секогаш имал голема доверба во Фидан и секогаш јавно зборувал за него со суперлативи.

„Тој е мојот таен чувар. Тој е чувар на државните тајни. Фидан е многу добро обучен бирократ“, рече еднаш Ердоган за него.

На меѓународно ниво, Фидан беше на одбори во две специјализирани агенции на Обединетите нации; Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) и Организацијата за индустриски развој на Обединетите нации (УНИДО). Фидан е оженет и има три деца.

Шпионска кариера

Фидан раководеше со Националната разузнавачка организација од 25 мај 2010 година до 7 февруари 2015 година. Кога го назначи на таа позиција, Ердоган покажа дека многу го цени.

Тој поднесе оставка од таа функција за да се кандидира за функцијата пратеник, со цел да ја претставува АК партијата.

На 9 март 2015 година, точно 30 дена подоцна, тој се повлече од својата кандидатура. Тој беше вратен во рок од неколку часа.

За време на Минхенската безбедносна конференција во февруари 2017 година, тој достави листа од 300 наводни поддржувачи на движењето Ѓулен до Бруно Кал, шефот на германската Федерална разузнавачка служба, во очигледно очекување за соработка.

Но, списокот прави многу повеќе за да ги поттикне германските власти да ги предупредат луѓето под надзор за активностите на турското разузнавање.

Во септември 2022 година, тој го посети Хамис Ханчер од сунитскиот блок во ирачкиот парламент во Багдад и исто така се сретна со ирачкиот претседател Барам Салих.

Тој беше назначен за министер за надворешни работи на 67. Кабинет на Турција на 3 јуни 2023 година. откако партијата на Ердоган освои мнозинство на парламентарните избори на 14 мај, а Ердоган повторно стана претседател на Турција по вториот круг од изборите на 28 мај.

Контроверзи

Турските медиуми пишуваат дека Фидан за време на неговиот мандат на чело на разузнавачката служба учествувал во многу контроверзни процеси, особено во обидот за пуч во Турција.

Во текот на 2009 година, тој учествуваше во тајни мировни преговори со Курдистанската работничка партија (ПКК) во Осло, за кои државниот обвинител сакаше да го испраша во 2012 година.

Реџеп Тајип Ердоган интервенираше во име на Фидан, а подоцна беше делегиран да разговара со шефот на ПКК Абдула Оџалан, кој отслужува доживотна казна затвор на островот Имрали.

Неговото доаѓање на чело на разузнавачката служба особено му пречеше на Израел, кој потоа објави дека неговото назначување е алармантен развој и дека Фидан соработува со Иран.

Неговиот мандат потоа доведе до промена од безбедносната соработка со Израел и САД кон соработка со Иран, првенствено Касем Сулејмани, водачот на дивизијата Ал Кудс.

Фидан, наводно, работел на зголемување на активностите на Турција во борбата против тероризмот во Сирија и Ирак.