ЗАРА НИКОГАШ НЕ ГО НАПУШТИ РУСКИОТ ПАЗАР, СКРОИ СОВРШЕН ПЛАН: Западните компании на разни начини ја оставија вратата на Русија за враќање

Кога Русија започна воена инвазија на Украина во февруари
2022 година, шпанскиот моден гигант Индитекс – сопственик на бутиците Зара,
Бершка, Пул енд Бер и Страдивариус – веднаш објави дека се повлекува од рускиот
пазар. Девет дена по почетокот на нападите, компанијата затвори 243 продавници
и објави прекин на сите операции во земјата.

Но, две години подоцна, нови финансиски и правни детали,
анализирани од „Фајненшл тајмс“, покажуваат како „Индитекс“ всушност работи во
контекст на рускиот пазар по санкциите.

Накратко, според условите на договорот, Inditex може да го
претвори овој однос во франшиза во секое време, што би им овозможило на
неговите брендови формално да се вратат на истиот пазар, без никаква
компензација.

Нови брендови, исти
луѓе, исти производи

Така, во пролетта 2023 година, Индитекс ја продаде својата
руска подружница, преименувана во Њу Фешн, на Миксд Р DMCC, поврзанА со либанската фамилија Дахер. Тоа
е истата група што управува со франшизите на Inditex на Блискиот Исток. Во
трансакцијата, чија вредност не беше откриена, „Индитекс“ претходно инвестираше
повеќе од 65 милиони евра во компанијата што формално беше на продажба.

Осум месеци подоцна, тие објавија дека ќе го продадат
бизнисот за неоткриена сума на групацијата Дахер, но во тоа време речиси и да
не беа објавени дополнителни детали.

Иако ентитет наречен „Дахер Груп“ не постои, „Индитекс“
изјави дека сака да го користи терминот за да означи дека купувачот е „дел од
група инвестициски компании што припаѓаат на семејството Дахер“, чија „Азадеа
Груп“ ја поседува франшизата на „Индитекс“ на Блискиот Исток.

Во декември 2022 година, два месеци по објавувањето на
продажбата, „Индитекс“ отпиша заем од 9,1 милијарди рубљи со камата (околу 120
милиони евра), а потоа инвестираше дополнителни 5,7 милијарди рубљи (повеќе од
65 милиони евра) во руската компанија во текот на следните четири месеци, пред
да се финализира договорот.

Анализата на трговските податоци и веб-страниците покажува
дека визуелните сличности со колекциите на Inditex се очигледни, а кампањите се
снимани на истите локации, со истите продуцентски компании. Наталија Рибалко, украинска економистка
која ги истражува процесите на повлекување на мултинационалните компании од
Русија, изјави за „Фајненшл тајмс“ дека не знае друг пример за западна
компанија која инвестира пари во бизнис што го продава.

Пол Остлинг, поранешен глобален оперативен директор на EY и
член на неколку надзорни одбори на руски компании, го потврди тврдењето,
додавајќи дека „здравиот разум диктира дека обично не се инвестира во средства
што се продаваат“.

Тој истакна дека во финансиските извештаи на „Њу Фешн“ за
2023 година, овие акции се прикажани како средства чувани за продажба.
„Прашањето е, зошто да се инвестираат пари во средства кои се класифицирани
како неактивни и се закажани за продажба?“

Новиот сопственик зависи од некои од истите добавувачи како
и шпанската група, според трговските податоци што покажуваат дека три од
главните добавувачи на „Индитекс“ биле и главни добавувачи за „Р Микс“,
подружница на „Микс Р“, во 2023 и 2024 година.

„Индитекс“ изјави дека е вообичаена практика во индустријата
различните трговци на мало да ги користат истите добавувачи и дека „активно
обезбедува целосна ексклузивност за сите производи што ги продаваат неговите
брендови“.

Сепак, сликите од нивните онлајн продавници јасно покажуваат
дека дизајните на новите руски брендови се визуелно многу слични на производите
од Зара и другите брендови на Индитекс.

Покрај сличностите на производите, Maag ја сними својата
прва кампања на социјалните медиуми за пролет/лето 2023 година на истата
локација како и Zara, во Ланзароте, користејќи ја истата шпанска продуцентска
компанија, што е потврдено од објавите на профилите на Инстаграм. Од друга
страна, „Индитекс“ тврди дека Ланзароте е „честа и вообичаена дестинација за
модни кампањи“.

Неплатен одмор,
преселби и луѓе во сенка

Десетици вработени во Индитекс, вклучувајќи дизајнери, бренд
менаџери и купувачи, се преселија во Дубаи, каде што сега работат за Mixed R.

Некои од нив потоа се вратиле во шпанската компанија, додека
барем еден вработен е сè уште формално регистриран кај Индитекс, но на неплатен
одмор.

Компанијата наведува дека во 2024 година одобри повеќе од 800 вакви отсуства, што е во
согласност со претходните години, и потсетува дека според шпанскиот закон ова е
право на работниците.

Вообичаените
модели на продажба честопати вклучуваат клаузули за „откуп“ што овозможуваат
отплата во рок од неколку години според однапред договорени услови. Во овој
случај, таква клаузула не постои, но Дахер Групацијата е договорно обврзана
автоматски да воспостави франшизен договор доколку се променат пазарните
услови.

„Индитекс“ тврди
дека трансакцијата е извршена во согласност со законските и финансиските
правила и ги отфрла шпекулациите за „скриено поткупување“. Сепак, набљудувачите
на пазарот истакнуваат дека таквата структура, предупредува Фајненшл тајмс, со
речиси идентичен бизнис модел, луѓе, локации и добавувачи, е јасен знак дека
шпанскиот моден гигант никогаш не ја напуштил Русија.

Во контекст на
можно смирување на политичките тензии и подобрување на односите меѓу Русија и
Западот, формалното враќање на Зара во Русија повеќе личи на тактичка пауза
отколку на вистинско заминување.

Бумеранг излез

Не е невообичаено
западните компании формално да напуштат пазар како рускиот, но да ја остават
вратата отворена за враќање. Ова е таканаречен излез со бумеранг, а и други
компании го практикувале тоа.

Во мај 2022
година, „Рено“ го продаде својот мнозински удел во рускиот производител
„АвтоВАЗ“ (марка „Лада“) на рускиот државен институт НАМИ – за 1 рубља. Сепак,
договорот вклучува опција за откуп во рок од 6 години, што значи дека Рено може
да ја врати контролата кога политичките околности ќе дозволат.

„Фолксваген“
значително доцнеше со излегувањето од Русија во споредба со своите конкуренти и
ја одложуваше конечната продажба со години. Тој ја продаде фабриката во Калуга
на непозната руска компанија, но договорот содржеше услови што дозволуваа
враќање преку преклопувачки модели на франшиза и лиценцирање.

Икеа ги прекина
операциите, но не ги продаде своите руски имоти, вклучувајќи ги мега-моловите и
земјиштето. Наместо тоа, ги користи за изнајмување и други активности,
оставајќи ја законската инфраструктура недопрена. Задржувањето на недвижнините
се толкува како одржување на позиција на пазарот сè додека ситуацијата не се
стабилизира.

Францускиот
козметички гигант „Лореал“ никогаш формално не го продаде бизнисот, туку го
„замрзна“, со ограничена локална дистрибуција. Производите продолжуваат да се
појавуваат во руските продавници преку независни дистрибутери, а брендот и
структурата остануваат во втор план.