ДАЛИ ЗАВРШУВА ЕРАТА НА ГОТОВИНАТА? Еве ги трите сценарија
Германската Бундесбанка смета дека нема, барем не сè уште. Но, се повеќе и повеќе ќе се плаќа дигитално. Има бројни предности и бројни недостатоци, пишува Дојче веле.
Веројатно никој никогаш не се заразил со корона со допирање на хартија или монети, барем ниту еден случај не е потврден.
Но, за време на пандемијата навистина имаше продавници кои не само што ги охрабруваа клиентите да користат картичка или да плаќаат по телефон, туку и одбиваа готовина.
Староста на пандемијата го прошири начинот на плаќање без готовина: според истражувањето на институтот ЕХИ од Келн, во 2017 година во Германија 74 отсто од купувањата на мало биле платени со готовина, во 2021 година веќе бил 58 отсто, а минатата година паднал на само 37,5 отсто.
Како што исчезнаа златниците, исчезна и хартијата
Дигиталниот трансфер станува полесен и попопуларен и не би било првпат целосно да се смени начинот на размислување за парите.
Германија всушност имала монета од скапоцен материјал до 1975 година – „старата“ монета од пет марки била направена од легура на сребро во време кога речиси и да немало златни и сребрени монети како во старите времиња.
Но, поддршката за „обичните“ пари дојде оваа недела од Бундесбанк, германската централна банка, каде што презентираше студија наречена „Идни пари“ во која се анализираат добрите и лошите страни на можните идни сценарија.
Првиот е „хипердигиталниот свет на плаќања“ во кој готовината практично исчезна од оптек, едвај може некаде да се подигнат пари, ниту да се плати нешто со нив.Дури и меѓу познаниците, парите се префрлаат дигитално.
Друга визија е „ренесансата на готовина“ каде што на луѓето им стана јасно дека дигиталните форми на плаќање имаат големи недостатоци – зависите од вистинскиот уред и интернетот, ранливи сте на хакерски напади и лесно е да знаете што точно сте купиле. и каде сте биле – вашата приватност практично нема повеќе.
Кавга со пари
Во време кога ретко кој се чини дека се грижи колку е „транспарентен“ нивниот приватен живот, најверојатно третото сценарио: „Постепено исчезнување на хибридниот начин на плаќање“.
Како резултат на метежот, но и поради тоа што на банките им е скапо да чуваат банкомати и се потешко доаѓа до готовина, во догледна иднина ќе ги има двата начина на плаќање, иако безготовинското ќе биде сè пораспространето.
Претседателот на Бундесбанк, Буркхард Балц, е свесен дека „светот на парите во Германија и во Европа се менува“, но вели и дека должност на централната банка е да гарантира непречена циркулација на парите.
За сите централни банки, готовината е потфат – треба да се испечати, но потоа и да се заштити од крадци и влага, глодари и сите можни несреќи. Потоа има фалсификатори, парите што се истрошени или уништени треба да се проверат и да се заменат…
А всушност, сите пари што ги „има“ на една земја и онака никогаш не се потребни на хартија – се печати само дел од имотот.
Балц зборува за еден вид парадокс: Германија е принудена да печати се повеќе пари бидејќи очигледно многу луѓе сè уште држат големи суми пари под слама.
На почетокот на емисијата на еврото, Германија печатеше 165 милијарди евра, сега е речиси 400 милијарди, иако готовината во оптек се намалува. Но, во принцип, Балц е и застапник на „хибридната“ форма: добро е да се имаат и дигитални и „вистински“ пари.
Бидете сигурни да имате пари!
Особено во кризни ситуации не е лошо да се има некој кеш при рака, а таа сума на пари веќе помага за стабилноста на целиот систем.
Постои, секако, опасност од паѓање на компјутерските системи, но и фактот дека мониторингот на дигиталните трансфери е многу често некаде во странство. „За нас како Бундесбанка, но и како евросистем, затоа е сосема јасно дека готовината треба да постои и во иднина“, вели Балц.
Тука го поддржува и Нилс Наухаузер, финансиски експерт на Центарот за заштита на потрошувачите на покраината Баден-Виртемберг. Тој вели дека не само што луѓето откриваат многу за себе и за своите навики преку дигиталните плаќања, туку проблемот е што сите тие податоци остануваат во виртуелниот свет.
И кога илјадници такви податоци ќе паднат во погрешни раце, тогаш започнува вистинската неволја. Покрај тоа, се чини полесно да се плати со картичка, додека во паричникот веднаш може да се види дали е полн или празен. Овој експерт затоа вели дека презадолжувањето е многу полесно со „невидливи“ пари.
И на продавниците и на банките им се гади од тоа
Токму Бундесбанката ќе разговара со клучните актери за судбината на готовината, со претставници во трговијата и со комерцијалните банки.
Продавниците всушност плаќаат многу за безготовински шопинг услуги – тоа оди до неколку проценти од сумата што ја плаќа клиентот.
Но, тие имаат и предности: нема пребројување на парите или ризик да исчезне банкнота или да се врати погрешниот кусур, нема транспорт, но сè веднаш се запишува на нивната сметка.
Комерцијалните банки попрво би се збогувале со готовината: немаат корист кога некој ќе подигне пари, а синџирот на филијали и банкомати е само трошок.
