Божиновска: Ја враќаме енергетската моќ во македонски раце! Министерството за енергетика со силен отчет по првата година

Од симболичен почеток во мала канцеларија до институција со конкретни
енергетски резултати – Министерството за енергетика, рударство и минерални
суровини денес го претстави годишниот отчет за првата година од своето
постоење. На прес-конференцијата, министерката Сања Божиновска порача дека во
изминатите 12 месеци е поставена основа за енергетска стабилност, сигурност и
модерен развој.

– Пред една година имавме само идеја, еден документ и една канцеларија.
Денес имаме институција со 109 професионалци, институција што носи резултати.
Оваа година беше доказ дека можеме – следната ќе биде доказ дека не
застануваме – изјави министерката Сања Божиновска.

Беше презентиран отчет со детални бројки и мерки кои
покажуваат структурни промени во енергетскиот систем. Прв и најзначаен чекор, донесувањето на новиот
Закон за енергетика – подготвен од домашни експерти, усогласен со европските
директиви и поздравен од ЕУ и Енергетската заедница.

Со Законот се воспостави целосна либерализација на пазарот,
дигитализација, воведување паметни броила и обврска за складирање енергија со
батериски системи. Воведени се граѓански енергетски заедници. Фотоволтаици на
згради за помали сметки, граѓаните ќе можат и да продаваат струја. Поттик и за
Електромобилност – достапни полначи, намалени царински стапки.

За првпат се воведе методологија за енергетска сиромаштија и законска
забрана за исклучување струја на ранливи категории во зима.Обезбедени се 60 милиони денари директна поддршка за ранливи категории,
со најави за нови субвенции до крајот на годината;

Донесен е десетгодишен план за развој на преносната мрежа и за првпат
МЕПСО е под надлежност на Министерството.

Во рамките на рударството, спроведени 405 инспекции и одземени концесии
кај прекршителите. Со новиот тарифник, во првиот квартал на 2025 година
наплатени се 247 милиони денари од концесии – речиси двојно повеќе од лани.

– Националното богатство не смее да биде злоупотребувано. Затоа воведовме
ред, контрола и критериуми. Но и нови можности – за фер рударство, еднаков
пристап за жените, и ќе го заштитиме македонскиот рубин како
национално богатство – нагласи министерката.

Во отчетот беа претставени и напредокот во интерконективните проекти:

• Интерконекторот со
  Грција веќе се гради, со заштеда од 12 милиони евра и со домашна компанија
  како изведувач;
• Поврзувања со Албанија
  и Србија, Косово
• Започна изградба на
  трансформаторски станици во Битола, Милетково и Охрид-Елбасан;
• Почна и реализацијата
  на ГРИД мастер планот за паметна мрежа.

Годинава стартуваа и нови инвестиции во чиста енергија:

• Потпишани договори за
  три соларни централи („Битола 1“, „Битола 2“, „Осломеј 2“) кои ќе
  обезбедат струја за над 7.000 домаќинства;
• Започна втората фаза
  на ветерниот парк Богданци со инвестиција од 37,6 милиони евра;
• Водостојот на
  хидроакумулациите, по внимателно менаџирање, е стабилизиран на над 50%.

Министерството презентираше и постигнувања во модернизацијата на
пазарот:

• За првпат издадена е
  зелена гаранција за потекло на струја;
• Стартувано е тргување
  со електрична енергија во евра на берзата МЕМО;
• МЕМО е назначен за
  номиниран оператор на пазарот (НЕМО);
• Се развиваат нови
  модели за CfD аукции и спојување со европски пазари.

– Граѓаните не ги интересираат закони на хартија, туку реални ефекти.
Кога велам стабилна цена на струја, зборувам за луѓе кои имаат светло во
училница и топлина дома. Кога велам Чебрен ќе стане факт – зборувам за обврска,
не за ветување, обврска дека секој мегават од таа брана ќе биде чекора кон
нашата независност – изјави министерката Божиновска, истакнувајќи дека
енергетиката е национален приоритет.

Министерството најави нови инвестиции во паметни мрежи, системи за
складирање, електрични возила. Започна и тргување со електрична енергија во
евра на македонската енергетска берза, а за првпат е издадена зелена гаранција
за потекло на струја.

Министерството посочи и дека за првпат е формирано Советодавно тело во
рамките на институцијата – составено од врвни експерти. За прв пат редовна ресорска
координација. Формирана Комисија за следење на снабдувањето со електрична и
топлотна енергија

Од посебен акцент се и партнерствата: со универзитети,
бизнис-заедницата, инспекциски служби, ЗЛЕК, УЈП, Царината и меѓународни
институции (Светска банка, ЕБОР, IFC, UNDP). Преку ЕУ ИПА 3 започнаа зелени
инвестиции од 5,2 милиони евра, а достапни се 85 милиони долари за праведна
транзиција.

– Не се работи само за енергија. Се работи за тоа каков живот сакаме овде
– и каква држава сакаме да оставиме на генерациите што доаѓаат. Ќе има
ригорозни контроли, но и силна поддршка. Ќе инвестираме, модернизираме и ќе ја
вратиме енергетската моќ во македонски раце – чиста, стабилна и паметна.  Во нашите реки, ветрови, сонце не лежи само
енергија – туку можност Македонија да стане лидер во регионот.Македонија во 2025 ќе биде домаќин на светскиот форум за енергетска
иднина. Светските енергетски лидери доаѓаат во Скопје – Македонија се
позиционира на мапата сериозни енергетски актери – додаде министерката
Божиновска, заблагодарувајќи се на тимот од Министерството, на партнерите и на
граѓаните.

/faktor.mk