Базата на најголемата иранска опозиција е во Албанија, која е организацијата „Муџахедин-е-Калк“?

Муџахедин-е Калк (МЕК), иранската опозициска организација со бурно минато, веќе неколку години има своја база во Албанија. По повеќе децении егзил и преселби низ Блискиот Исток и Европа, членовите на МЕК најдоа прибежиште на Балканот, благодарение на договор меѓу албанската влада и САД.

Како МЕК заврши во Албанија?

По американската интервенција во Ирак во 2003 година, членовите на МЕК беа разоружани и сместени во кампот Ашраф, а потоа во кампот Либерти во близина на Багдад. Со влошувањето на безбедносната ситуација, стана јасно дека организацијата не може да остане во Ирак. Со посредство на ОН и САД, Албанија прифати околу 3.000 членови на МЕК на своја територија во периодот од 2013 до 2016 година.

Тие беа сместени во специјално изграден комплекс близу Драч, наречен Камп Ашраф 3. Кампот е високо обезбеден и затворен за јавноста, што дополнително ја зголемува мистеријата околу секојдневниот живот на неговите жители.

Контроверзии и критики

Присуството на МЕК во Албанија е тема на дебата. Некои го гледаат како хуманитарен гест на Албанија и знак на партнерство со САД. Други предупредуваат на безбедносни ризици и можни вмешаности во меѓународни игри против Иран.

Многу организации за човекови права ја критикуваат МЕК дека функционира како затворен култ, каде членовите се подложени на индоктринација, контрола и ограничување на слободата на движење. Биле регистрирани извештаи за притисоци врз оние кои сакале да ја напуштат организацијата.

Односите со Албанија и надворешниот свет

Иран повеќе пати ја обвинуваше Албанија дека со прифаќањето на МЕК станува база за саботажи и заговори против Техеран. Во 2022 година, по големи сајбер-напади врз албанските институции за кои Тирана ја обвини Иран, односите меѓу двете земји се влошија, а Албанија дури ги прекина дипломатските односи со Иран.

Во меѓувреме, МЕК продолжува со своите пропагандни активности од Албанија, организирајќи онлајн конференции и кампањи насочени против иранската власт, со поддршка од некои западни политичари.

Присуството на Муџахедин-е Калк во Албанија е дел од пошироката геополитичка сложувалка. За Албанија тоа е знак на сојузништво со Западот, но и извор на нови безбедносни предизвици. За МЕК, пак, кампот во Албанија претставува последно засолниште и база за продолжување на нивната борба против режимот во Техеран.

Современата улога и поддршката од Запад

Денес, МЕК има силно лоби во Вашингтон и други западни престолнини. Организацијата се прикажува како главен противник на иранскиот режим и се залага за „слободен и демократски Иран“. МЕК организира големи собири, најчесто во Европа, каде учествуваат поранешни високи функционери од САД и ЕУ кои отворено го поддржуваат движењето.

Седиштето на организацијата денес е во Албанија, каде илјадници нејзини членови живеат во специјално изградени кампуси. Тие тврдат дека се жртви на политички прогон и дека се посветени на ненасилна борба за промена на режимот во Техеран.