ШТО, ПО ЃАВОЛИТЕ, НЕ Е ВО РЕД СО ТИК-ТОК – еве ги клучните одговори зошто западните влади го забрануваат

Владите во СAД, Велика Британија, Канада, Нов Зеланд и ширум Европа одлучија во последните месеци да ја забранат употребата на TikTok на официјалните телефони. Ако се оди како што бараат „јастребите“, можни се и построги ограничувања. Белата куќа побара од кинеската матична компанија ByteDance да го продаде TikTok или апликацијата ќе биде целосно забранета во САД.

Но, дали овие критики се оправдани?

Официјалните лица за безбедност не кажуваат многу за тоа зошто се против TikTok. Ова може да се должи на чувствителноста на прашањата за национална безбедност или едноставно знак дека сето тоа се неосновани празни приказни.

Извршниот директор на TikTok, Шу Зи Чу, одговараше на прашањата на американските конгресмени во четвртокот.

Критики упатени кон TikTok:

1. Пристап на Кина до податоците на TikTok

Можеби најголемата загриженост е потенцијалниот пристап на кинеската влада до податоците на милиони корисници на TikTok. Западните безбедносни претставници предупредија дека ByteDance може да биде предмет на законите за национална безбедност на Кина, особено законот од 2017 година кој бара кинеските компании да „поддржуваат, помагаат и соработуваат“ со разузнавачката заедница на нацијата. Законот им дава слобода на кинеските разузнавачки агенции, велат властите.

Корисничките податоци на TikTok може да ги користат и стотици кинески инженери и вработени во TikTok, од кои некои можат да работат за државата, велат западните власти.

Во декември 2022 година, некои вработени во ByteDance во Кина и САД беа насочени кон новинари од западните медиуми кои ја користеа апликацијата (а подоцна беа отпуштени).

Минатиот месец, европските институции им забранија на своите вработени да имаат TikTok на нивните службени телефони. Во интерната е-пошта испратена до вработените во Европскиот супервизор за заштита на податоци, која ја видел Политико, било објаснето дека тоа имало за цел „да се намали изложеноста на Комисијата на сајбер напади бидејќи апликацијата собира толку многу податоци за мобилни уреди што можат да се користи за напад на Комисијата“.

Ирската Комисија за заштита на податоците, главниот регулатор на ЕУ за ова прашање, треба да одлучи во наредните месеци дали TikTok незаконски префрлал податоци за европските корисници во Кина.

Оние кои се скептични за безбедносните наводи истакнуваат дека кинеската влада едноставно може да купи големи количини на кориснички податоци од лесно регулирани посредници. Американските социјални медиуми како Твитер исто така имаа проблеми со заштитата на податоците на корисниците од љубопитните очи на странските влади, посочуваат тие.

„ТикТок“ тврди дека никогаш не доставил податоци до кинеската влада и дека би одбил да го стори тоа доколку биде побарано. ByteDance е регистриран на Кајманските Острови, за кои TikTok тврди дека ќе го заштити од законските обврски да им помага на кинеските агенции. Дваесет проценти од акциите на ByteDance се во сопственост на неговите основачи и кинески инвеститори, 60 проценти од глобалните инвеститори и 20 проценти од вработените.

Компанијата објави два планови за заштита на податоците.

Во САД, Проект Тексас е план од 1,5 милијарди долари за изградба на ѕид помеѓу американската подружница и нејзините кинески сопственици. Европската верзија од 1,2 милијарди евра, Project Clover, ќе ги премести повеќето европски податоци на TikTok на сервери во Европа.Но, главниот европски лобист на TikTok, Тео Бертрам, во март рече дека ќе биде „исклучително тешко во пракса“ целосно да се запре преносот на европските податоци во Кина.

2. Влезна врата за кинески шпиони

Ако кинеските агенции не можат легално да пристапат до TikTok, тие можат да влезат преку задната врата, велат западните власти. Кинеските сајбер шпиони се меѓу најдобрите во светот, а работата им е олеснета доколку базите на податоци и дигиталната инфраструктура се наоѓаат на нивна територија.

Холандските разузнавачки агенции ги советуваа владините службеници да ги деинсталираат апликациите од земјите кои водат „навредливи кибер програми“ против Холандија, вклучително и Кина, но и Русија, Иран и Северна Кореја.

Критичарите на аргументот за сајбер шпионажа укажуваат на студија од 2021 година на Универзитетот во Торонто Citizen Lab, според која апликацијата не покажува „очигледно злонамерно однесување“ што би се очекувало од апликација за шпионирање. Но, директорот на лабораторијата рече дека истражувачите немаат информации за тоа што се случува со податоците на TikTok складирани во Кина.

Проектот Тексас и Проектот Детелина на TikTok вклучуваат чекори за олеснување на стравот од кибер шпионажа, како и правен пристап до податоци.

Планот на ЕУ ќе му даде на европското безбедносно тело (допрва ќе се утврди) овластување да ги прегледа политиките поврзани со кибер безбедноста и контролата на податоците и да го ограничи пристапот на некои вработени. Бертрам рече дека агенцијата ќе може да комуницира со европските безбедносни агенции и регулатори „без мешање на TikTok, со цел да Уверив дека ништо не се крие“.Бертрам, исто така, рече дека компанијата бара да вработи повеќе инженери надвор од Кина.