„Safe City“ пред Уставен суд: Кривична пријава за Тошковски и обвинувања за масовно кршење на човековите права преку СМС-казните
Проектот за дигитализација на сообраќајните казни, кој МВР го најави како револуција, се соочува со сериозен правен предизвик. Група граѓани поднесоа обемна претставка до Уставниот суд и кривична пријава до Јавното обвинителство против министерот Панче Тошковски, тврдејќи дека новиот систем за казнување преку СМС е неуставен, технички небезбеден и дискриминирачки.
Според подносителите, начинот на кој „Safe City“ (Безбеден град) функционира во моментов – преку испраќање линкови до PDF документи на мобилни телефони – претставува грубо кршење на приватноста и правната сигурност на граѓаните.
Централниот аргумент во претставката до Уставниот суд се однесува на техничките предуслови за прием на казната. Системот подразбира дека секој возач поседува „паметен телефон“ (smartphone), активна интернет конекција и знаење да ракува со апликации за отворање PDF документи.
Ова создава ситуација во која дел од граѓаните (постари лица, социјално ранливи категории или оние со постари телефони) се реално оневозможени да ја примат казната, да видат за што се товарат или навремено да поднесат жалба. Со тоа, директно се нарушува уставното право на правична постапка и правна заштита.
Во документите доставени до институциите, посебен акцент е ставен на техничката несигурност на СМС протоколот. Подносителите предупредуваат дека СМС пораките не се валидно средство за службена достава според европската регулатива eIDAS, бидејќи:
Паралелно со уставната иницијатива, поднесена е и кривична пријава до Основното јавно обвинителство и Обвинителството за гонење организиран криминал. Пријавата е насочена против министерот Панче Тошковски и други Н.Н. службени лица.
Тие се товарат за:
Клучниот аргумент тука е создавањето на база на податоци која ги поврзува телефонските броеви со регистрираните возила, што според граѓаните е направено без законска основа и е спротивно на Законот за заштита на лични податоци и GDPR стандардите.
Дополнителен аспект на оспорувањето е територијалната покриеност. Подносителите реагираат дека поставувањето на фиксни камери само во одредени градови (првенствено Скопје) ги става граѓаните во нееднаква правна положба. Додека еден возач во Скопје ќе биде автоматски казнет, возач во друг град за истиот прекршок може да помине неказнето, што го нарушува уставниот принцип на еднаквост пред законите.
Групата граѓани бара од Уставниот суд итна времена мерка – стопирање на примената на „Safe City“ додека системот не се усогласи со Уставот и законите. МВР засега молчи и не излегува со официјален став по овие сериозни обвинувања.
