Опаѓа довербата во ЕУ: Македонските граѓани разочарани од билатералните условувања и блокади

Процесот на пристапување на Македонија во Европската Унија станува сè повеќе предмет на разочарување, поради билатерализацијата на интегративниот пат и молкот на Брисел пред ултиматумите кои земјата со децении ги трпи од поединечни земји членки. Наместо заедничка европска визија, се наметнуваат идентитетски, јазични и историски барања што не беа дел од преговарачкиот процес за ниту една друга членка на Унијата.

Во 1990-тите години, над 90 отсто од македонските граѓани имале позитивен став кон ЕУ. Денес, три децении подоцна, довербата значително е намалена. Последниот „Евробарометар“ покажува дека 54 отсто од македонските граѓани имаат доверба во ЕУ, додека 42 отсто не ѝ веруваат. За споредба, во есента 2024 година довербата изнесувала 56 отсто – јасен индикатор за опаѓачки тренд.

Причините за ова се повеќеслојни: додека сите актуелни членки, особено оние што влегоа во Унијата во поновиот бран, преговараа според Копенхашките критериуми, Македонија останува заложник на прашања од 19 век. Се бара отстапка по отстапка, без реален напредок. Македонскиот пример стана предупредување и за останатите земји од регионот – како не треба да изгледа европскиот пат.

Податоците од „Евробарометарот“ објавен на 28 мај покажуваат дека довербата во ЕУ е највисока во Црна Гора (83%) и Албанија (80%), каде не се наметнати билатерални условувања. Во Босна и Херцеговина довербата е 58%, а во Србија – најниска – само 37%, додека 57% од српските граѓани не ѝ веруваат на Унијата.

Во однос на перспективата за членство, 50% од македонските граѓани веруваат дека земјата ќе стане членка на ЕУ, додека другата половина е скептична. Во БиХ, 60% веруваат во идно членство, а во Србија само 34% сметаат дека тоа би било добра работа.

Во самата ЕУ, поддршката за идно проширување изнесува 54%, додека 39% се против. Сепак, во клучни земји како Германија и Австрија, мнозинството граѓани (53%) се против проширување. Во Франција, 49% се против, но е забележан благ пад на евроскептицизмот во однос на претходните анкети.

Сето ова укажува дека и покрај декларативната поддршка за Западен Балкан, реалноста на теренот е поинаква – каде интеграцијата станува жртва на внатрешни политики, а довербата во ЕУ постепено еродира.